Het Nibud onderzocht de uitgaven van gepensioneerden. Deze analyse combineert kwantitatieve data uit budgetonderzoeken van het CBS (2015 en 2020) met kwalitatieve gegevens uit focusgroepen met in totaal ruim vijftig gepensioneerden.
Toekomstige financiële situatie
Voor toekomstige gepensioneerden is inzicht in hun toekomstige financiële situatie essentieel. Zij hebben doorgaans weinig mogelijkheden om hun inkomen actief te beïnvloeden. Daarom is het noodzakelijk om in beeld te krijgen hoe hun inkomen zich verhoudt tot de verwachte uitgaven, en hoe deze uitgaven veranderen naarmate zij ouder worden.
Dit is niet alleen van belang voor de gepensioneerden zelf, maar ook voor pensioenuitvoerders en andere financiële dienstverleners. Zij kunnen zo hun advies en begeleiding beter laten aansluiten op de levensfasen van hun deelnemers en klanten.
Belangrijkste inzichten
- De woonsituatie is van grote invloed op de financiële situatie van gepensioneerden. Eigen woningbezitters hebben meer bestedingsruimte dan huurders. De woningbezitter leeft vaak vrijwel hypotheekvrij en heeft daarmee aanzienlijk lagere vaste lasten dan iemand die huurt. Ook hebben woningbezitters meestal een hoger inkomen.
- Gepensioneerden kunnen over het algemeen redelijk tot goed rondkomen, maar dat geldt niet voor iedereen. Er is een kwetsbare groep die alleen AOW of AOW met een klein aanvullend pensioen heeft en weinig tot geen spaargeld. Wanneer daar nog zorgkosten of hoge woonlasten bijkomen, is rondkomen lastig.
- Bij pensionering hebben veel mensen te maken met een inkomensterugval. Voor sommigen is de inkomensterugval goed te overbruggen, maar er zijn er mensen die (veel) moeten bezuinigen of nog extra moeten werken om rond te kunnen komen.
- De meerderheid van de ondervraagden heeft zich zelfstandig voorbereid op pensionering en weinig gebruik gemaakt van professionele hulp. Terugkijkend hebben de meesten de inkomensterugval als niet heel problematisch ervaren.
- Naarmate mensen ouder worden, veranderen hun uitgaven. De bedragen aan energie, voeding en zorg nemen vaak toe en de uitgaven aan kleding, vrije tijd en vervoer dalen. Ook bezuinigen gepensioneerden op abonnementen, contributies en schenkingen.
- Gepensioneerden sparen minder voor grote en/of specifieke doelen. Ze houden vaak wel een buffer aan voor onvoorziene uitgaven. Zo zien ze extra zorgkosten als toekomstige kostenpost waarvoor ze hun spaargeld zouden kunnen aanwenden. Ook het nieuwe pensioenstelsel is een bron van onrust.
- Het rapport laat zien dat het uitgavenpatroon van gepensioneerden anders is dan dat van niet-gepensioneerden. En de uitgaven ontwikkelen zich verder wanneer mensen ouder worden. Bij de voorbereiding op het pensioen is het daarom belangrijk om niet alleen te focussen op het (toekomstige) inkomen, maar ook deze actuele inzichten over uitgaven mee te nemen.
