Direct naar content

Gemeentelijke regelingen

Bijstandsuitkering via de gemeente 

De gemeente bepaalt of je recht hebt op een bijstandsuitkering. De hoogte van de uitkering is afhankelijk van de samenstelling van je huishouden. Als je andere inkomsten hebt, wordt je bijstandsuitkering hiermee verrekend. De bijstandsnormen worden landelijk bepaald.  De gemeente kan ook je inkomen tot bijstandsniveau aanvullen, als dat nodig is. 

Bijzondere bijstand 

Bijzondere bijstand is bedoeld voor bijzondere noodzakelijke kosten die niet via een andere regelingen vergoed worden. Denk aan kosten die je maakt in verband met ziekte, een verhuizing of echtscheiding. Of voor een baby-uitzet, de maaltijdvoorziening of voor bewindvoering. Krijg je te maken met zulke kosten en kun je ze niet betalen van je uitkering of loon? Dan kun je misschien een beroep doen op bijzondere bijstand. 

Of je in aanmerking komt, hangt af van je inkomen en je vermogen. Ook moet je de kosten echt hebben gemaakt of nog gaan maken. Sommige gemeenten geven geen vergoeding als de kosten al gemaakt zijn, dus het is verstandig dit na te vragen vóórdat je een product koopt.  

Je mag dezelfde kosten niet terug kunnen krijgen via een andere regeling, voorziening of verzekering zoals je (aanvullende) ziektekostenverzekering of de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning ). Je moet de kosten kunnen aantonen met een bewijs van aankoop of betaling. 

Neem contact op met je gemeente om de bijzondere bijstand aan te vragen. 

Individuele inkomenstoeslag 

Ben je tussen de 21 jaar en de AOW-leeftijd en moet je langdurig rondkomen van een minimuminkomen zonder zicht op een hoger inkomen? Dan kun je in aanmerking komen voor de  individuele inkomenstoeslag. Dit is een jaarlijkse toeslag.  

Ook mensen met een laag inkomen uit werk hebben hier recht op. De gemeente bepaalt tot welk inkomen er recht is op de toeslag, na hoeveel jaar je er recht op krijgt, en de hoogte van de toeslag.  

Schoolkosten 

Je gemeente kan een bijdrage geven voor de indirecte schoolkosten van kinderen. Dat zijn bijvoorbeeld een schoolkamp, schooltas, fiets of leermiddelen. Vraag bij je gemeente na of er een vergoedingsregeling of kortingsregeling is. De gemeente kan ook vertellen wat deze regeling precies inhoudt en hoe je een aanvraag doet. 

Collectieve zorgverzekeringen 

Gemeenten kunnen inwoners met een laag inkomen een collectieve ziektekostenverzekering aanbieden. Het gaat altijd om een basisverzekering plus een aanvullende verzekering. De zorgverzekeraar biedt dan een collectiviteitskorting aan. 

Daarnaast kan de gemeente een bijdrage aan de zorgpremie verstrekken. Ook kunnen gemeenten werken met ‘gemeente-pakketten’. Voor dezelfde premie krijg je dan een uitgebreider pakket aangeboden.  

Individuele studietoeslag 

De individuele studietoeslag is bedoeld voor studenten vanaf 18 jaar die door hun medische beperking structureel niet in staat zijn om naast hun studie bij te verdienen. 

De hoogte van de toeslag en de criteria om ervoor in aanmerking te komen verschillen per gemeente en zijn afhankelijk van de leeftijd van de student. 

Er ligt een wetsvoorstel om de studietoeslag in iedere gemeente gelijk te trekken naar ongeveer 300 euro per maand. Voor veel studenten met een medische beperking betekent dit dat na de wetswijziging hun toeslag omhoog gaat. Ook de aanvraag- en toekenningsprocedure zal gelijk worden getrokken. De uitvoering van de individuele studietoeslag blijft bij gemeenten. 

Energietoeslag

Voor huishoudens met een laag inkomen is vanwege de gestegen energieprijzen in 2022 een energietoeslag van ongeveer € 1.300 beschikbaar. Dat bedrag is een richtlijn. Sommige gemeenten wijken daar iets van af. Je kunt de toeslag meestal krijgen als je minder verdient dan € 1.310,05 (als alleenstaande) of € 1.871,50 (samenwonend) per maand, maar ook deze bedragen zijn richtlijnen. De toeslag wordt uitgekeerd door de gemeente.

Ontvang je een bijstandsuitkering of een IOAW-, IOAZ- of Bbz-uitkering? Dan krijg je de energietoeslag automatisch op je rekening gestort. Energietoeslag ontvangen heeft geen gevolgen voor je uitkering of andere toeslagen. De gemeente bepaalt wanneer de toeslag wordt uitgekeerd. Dit kan ook in delen gebeuren.

Heb je geen bijstandsuitkering, IOAW-, IOAZ- of Bbz-uitkering, maar wel een inkomen van maximaal 120 procent van het sociaal minimum? Dan kun je het beste contact opnemen met je gemeente. Zij kunnen vertellen of je de energietoeslag automatisch ontvangt of dat je die zelf bij de gemeente moet aanvragen. Sommige gemeenten hanteren een iets hoger maximuminkomen, bijvoorbeeld 130 procent van het sociaal minimum.

Studenten komen meestal niet in aanmerking voor de energietoeslag. Studenten die in ernstige financiële problemen komen of dreigen te komen door de sterk stijgende energieprijzen, maken mogelijk aanspraak op een tegemoetkoming in de kosten.

De energietoeslag van ongeveer € 1.300 is ook in 2023 eenmalig beschikbaar voor huishoudens met een laag inkomen. Net als in 2022, komen volgens de richtlijn huishoudens met een inkomen tot 120 procent van het sociaal minimum hiervoor in aanmerking.

Regelingen voor sport en cultuur 

Veel gemeenten kennen regelingen die meedoen aan het maatschappelijke leven aanmoedigen. Denk aan deelname aan een cursus, muzieklessen of lidmaatschap van een sportclub. Deze regelingen voorkomen dat mensen met een laag inkomen in een sociaal isolement terechtkomen. 

Vooral grotere gemeenten werken voor deze regelingen vaak met een stadspas. Daarmee krijg je direct korting. Andere gemeenten hebben een declaratiefonds. Je kan dan de gemaakte kosten indienen. Die kan de gemeente dan tot een bepaald bedrag vergoeden. Gemeenten moeten (bijvoorbeeld met een steekproef) controleren of de kosten echt zijn gemaakt. 

Voedselbank en kledingbank 

In veel gemeenten kunnen gezinnen die niet kunnen rondkomen tijdelijk hulp krijgen van een voedselbank of kledingbank. Aanmelden gaat via een hulpverlenende organisatie zoals maatschappelijk werk of thuiszorg.  

Sommige gemeenten hebben meer van dit soort banken. Bij een speelgoedbank kunnen ouders met een klein budget bijvoorbeeld speelgoed voor hun (klein)kinderen krijgen. En er bestaan ook banken voor huisdieren, die voeding en bijvoorbeeld kattengrit aanbieden. Welke banken actief zijn verschilt per gemeente. 

Kom je in aanmerking? 

De gemeente bepaalt de voorwaarden van de verschillende gemeentelijke regelingen. Deze kunnen per gemeente en per regeling verschillen. Gemeenten hanteren hierbij een bovengrens wat betreft je inkomen, bijvoorbeeld 120 procent van de bijstandsnorm. Heb je een inkomen boven deze grens, dan kom je niet in aanmerking voor minima-regelingen. 

Voor bijzondere bijstand kan een gemeente je draagkracht berekenen. Dit is het bedrag dat je zelf moet betalen. Zijn de kosten waarvoor je bijzondere bijstand aanvraagt hoger dan je draagkracht, dan krijg je dat gedeelte vergoed. Het kan dus heel goed dat je met een betaalde baan in aanmerking komt voor een tegemoetkoming. Soms gaat het dan om een gedeeltelijke vergoeding.  

Het is verstandig om bij de Sociale Dienst van je gemeente na te vragen of je in aanmerking komt voor een vergoeding vóórdat je een product koopt. De gemeente beoordeelt iedere aanvraag apart. Houd er rekening mee dat een gemeente een eigen bijdrage kan vragen. 

Laat geen geld liggen 

Niet iedereen die recht heeft op gemeentelijke regelingen maakt hier gebruik van. Misschien geldt dit ook voor jou. Bijvoorbeeld omdat je de regeling niet kent of omdat je ervan uitgaat dat je er geen recht op hebt. Misschien zie je op tegen een ingewikkelde procedure. Of vind je dat anderen de financiële compensatie harder nodig hebben. Het kan dan zijn dat je geld misloopt waar je recht op hebt.

Op welke regelingen heb je recht?

Wil je weten op welke tegemoetkomingen je recht hebt, zowel landelijk als lokaal? Ga het na met de tool BerekenUwRecht.

Let op: Bijzondere bijstand is afhankelijk van je persoonlijke situatie en is dus niet in Berekenuwrecht.nl opgenomen. Heb je persoonlijke onvermijdbare kosten, vraag dan bij je gemeente na of je voor vergoeding in aanmerking komt. 

Kwijtschelding lokale lasten 

Ieder huishouden betaalt heffingen – of lokale belastingen – aan de gemeente. Denk aan de rioolheffing en afvalstoffenheffing. Aan het waterschap betaal je waterschapsbelasting. Heb je een laag inkomen? Dan kom je misschien in aanmerking voor kwijtschelding van deze lokale lasten.  

Dat geldt meestal voor huishoudens met een inkomen op bijstandsniveau, of hier net boven. Kwijtschelding geldt niet altijd voor alle heffingen. Sommige gemeenten verlenen bijvoorbeeld alleen kwijtschelding voor onvermijdbare belastingen. De hondenbelasting valt hier niet onder. 

Kwijtschelding van heffingen vraag je aan bij je gemeente en waterschap. Meestal zit bij het betalingsformulier al een formulier waarmee je kwijtschelding kan aanvragen. Soms werken de gemeente en het waterschap samen.  

Als je gemeentelijke heffingen krijgt kwijtgescholden, word je ook niet meer aangeslagen voor de waterschapsbelasting. Je hoeft de kwijtschelding dan maar één keer aan te vragen. 

Via de Nibud-tool Berekenuwrecht kun je (als jouw gemeente is aangesloten bij deze tool) zien of je in aanmerking komt voor kwijtschelding van lokale heffingen.