De meeste Nederlandse huishoudens gaan er in 2027 op achteruit. Het Nibud heeft dit berekend op basis van de Miljoenennota. De koopkracht daalt gemiddeld met 0,1 procent en dit is voor het eerst sinds de energiecrisis van 2022. Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen: ‘Het is daarnaast nog erg onduidelijk of de plannen daadwerkelijk doorgezet worden en verschillende nadelige maatregelen zijn niet van tafel gehaald, maar uitgesteld. Die klap komt dus mogelijk nog later.’
Belangrijkste conclusies
- De daling komt vooral door de belastingverhoging die het kabinet wil invoeren. De belastingtarieven gaan omhoog en dit merken mensen in januari direct op hun loonstrook. Zonder deze plannen zouden mensen er gemiddeld een ruime procent op vooruit gaan.
- Er is nog veel onzeker over hoe de plannen worden uitgevoerd. Het kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer, en heeft steun nodig van andere partijen om de begroting goedgekeurd te krijgen. Sommige maatregelen gaan voorlopig niet door, maar zijn met een jaar uitgesteld. Daardoor kunnen huishoudens later alsnog met extra kosten te maken krijgen, bijvoorbeeld in 2028.
- Gezinnen met lage inkomens en gezinnen met extra zorgkosten hebben nu al moeite om belangrijke uitgaven te betalen. Het uitstellen van maatregelen helpt tijdelijk, maar zorgt niet voor een blijvende oplossing.
| Voorbeeld huishouden | percentage | bedrag per maand |
|---|---|---|
| Alleenstaand zonder kinderen, bijstand | – 0,1 % | € -2 |
| Alleenstaand met 2 kinderen, bijstand | 0,4 % | € 14 |
| Alleenstaand zonder kinderen, € 40.000 uitkering | – 0,5 % | € -11 |
| Alleenstaand, AOW + € 7.500 | – 0,2 % | € -6 |
| Stel AOW, € 20.000 en AOW + € 10.000 | 0,7 % | € 31 |
| Alleenstaand zonder kinderen, € 45.000 | – 0,4 % | € -12 |
| Alleenstaand met 1 kind, € 45.000 | – 0,6% | € -26 |
| Stel zonder kinderen, € 45.000 en € 45.000 | – 0,2 % | € -10 |
| Stel met 2 kinderen, € 100.000 en € 30.000 | – 1,3 % | € -107 |
| Alleenstaand zonder kinderen, zelfstandige € 50.000 | – 0,4 % | € -15 |
Zorg en sociale zekerheid
Een deel van de kabinetsplannen rondom zorg en sociale zekerheid gaat voorlopig niet door. Het Nibud berekende eerder in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat die plannen huishoudens met extra zorgkosten verder in de problemen zouden brengen.
Gijsbertsen: ‘Nu al kunnen veel huishoudens met een laag inkomen en extra zorgkosten hun minimaal noodzakelijke uitgaven niet betalen. Zij zitten al onder de ondergrens en zouden nog verder wegzakken. Een andere groep zit nog net boven die grens en zou er ook onder terechtkomen. Die gevolgen vinden wij onverantwoord. Het uitstel van een aantal plannen neemt een deel van de druk weg. Maar voor hoelang? Komt de klap alsnog in 2028? We roepen het kabinet op om deze kwetsbare groep ook op de langere termijn te ontzien en niet op te zadelen met onvermijdbare financiële problemen.’
Wil je meer weten? Download de uitgewerkte voorbeelden en huishoudens
Achtergronden bij dit onderzoek
De term koopkrachtontwikkeling staat voor de hoeveelheid goederen en diensten die met het besteedbaar inkomen kunnen worden gekocht in vergelijking met het vorige jaar. Bij de berekeningen gaan we uit van een inflatie van 2,7 procent voor 2027, het percentage dat het CPB verwacht in de laatste ramingen. Ook is rekening gehouden met een stijging van de ziektekostenpremie en indexatie van het eigen risico in de zorg. Verder gaan we uit van de brutoloonstijging van 3,8 procent die het CPB verwacht voor mensen in loondienst. Alle fiscale regelingen van 2026 en 2027 die relevant zijn voor de 117 huishoudtypen zijn gebruikt, net als stijgingen van het minimumloon en uitkeringen, veranderingen in vakantiegeld en kinderbijslag.
Voor het berekenen van de gemiddelden doen we een aantal aannames. Bijvoorbeeld dat huishoudens alle toeslagen en inkomensondersteuning aanvragen waar zij recht op hebben. De werkelijkheid van individuele huishoudens kan daarvan afwijken.
Er is geen rekening gehouden met wijzigingen in de bijzondere bijstand of gezondheidssituatie. De hier genoemde huishoudens zijn slechts voorbeelden, waarbij de situatie simpel is gehouden. In de voorbeelden zijn alleen standaard-ziektekosten (zorgpremie en eigen risico) meegenomen.
In werkelijkheid gebeurt er natuurlijk veel meer in een huishouden. Promotie, veranderen van baan, (gedeeltelijk) stoppen met werken, werkloos raken, scheiden, gezinsuitbreiding, enz., zijn gebeurtenissen die veel invloed hebben op het besteedbare inkomen van een huishouden. Als gevolg hiervan kunnen financiële situaties van huishoudens verschillen van de voorbeelden.