Het CBS, het SCP en het Nibud presenteerden in oktober 2024 de nieuwe methode om armoede in Nederland te meten. Voor het eerst is er één gezamenlijke maatstaf voor het behandelen en bestuderen van armoede.
In het kort
- Door de nieuwe meetmethode hebben we scherper in beeld welke mensen in Nederland daadwerkelijk in armoede leven.
- De nieuwe armoedegrens is gebaseerd op noodzakelijke uitgaven van mensen – berekend door het Nibud – en op hun werkelijke uitgaven.
- Het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft daalt sinds 2018, ook volgens de nieuwe meetmethode.
- De ernst van de armoede is groter geworden. Ook is er een relatief grote groep mensen die maar net boven de armoedegrens leeft.
- De meest recente cijfers over armoede zijn van 2023 en daar zitten de werkelijke uitgaven nog niet in. Bijgestelde cijfers komen in de loop van 2025.
Lees het persbericht als je meer wil weten over de hoogte van de armoedegrens en de ontwikkeling van het aantal mensen in armoede.
Hoe werkt de nieuwe methode?
In de nieuwe methode staan de minimaal noodzakelijke uitgaven voor huishoudens centraal. Wat per huishouden de noodzakelijke uitgaven zijn (de armoedegrens) wordt gebaseerd op de minimumvoorbeeldbegrotingen die het Nibud vaststelt, en van elk huishouden afzonderlijk de doorgaans grootste maandelijkse lasten: de woonlasten, energielasten en de premie voor de basiszorgverzekering (inclusief verplicht eigen risico).
Het CBS meet de inkomens van alle huishoudens in Nederland. Daarmee kan het CBS van elk huishouden achterhalen of het inkomen hoog genoeg is om de individuele noodzakelijke uitgaven van dat huishouden te kunnen betalen. En zo kunnen we bepalen of een huishouden arm of niet arm is. Daarbij telt ook mee of een huishouden geld achter de hand heeft.
Wat is er veranderd?
In de nieuwe grens zijn de noodzakelijke uitgaven voor huishoudens opnieuw bepaald. Deze stellen we voor 35 typen huishoudens apart op. Elk jaar zullen de noodzakelijke uitgaven opnieuw worden berekend: in ieder geval aangepast aan prijsstijgingen, maar ook aan veranderende maatschappelijke opvattingen over wat noodzakelijk is en wat niet.
Bij de noodzakelijke uitgaven wordt in de nieuwe armoedemethode ook op individueel niveau rekening gehouden met de voor de meeste huishoudens hoogste maandelijkse lasten. Als er na het betalen van deze lasten te weinig overblijft voor de andere basisbehoeften, is er sprake van armoede.
Verder is een vermogensgrens ingevoerd. Huishoudens die te weinig inkomen, maar veel vermogen achter de hand hebben, zijn niet arm. Daarbij zijn alle geregistreerde spaargelden en beleggingen meegenomen, maar niet de koopwoning en pensioen dat is opgebouwd bij werkgever(s) en pensioenuitvoerders.
Wat is het verschil met het sociaal minimum?
Het sociaal minimum is in eerste instantie een inkomensbegrip. De armoedegrens is gebaseerd op noodzakelijke uitgaven. Daarmee kun je wel bekijken of een inkomen op het sociaal minimum toereikend is om van rond te komen. In 2023 heeft de commissie sociaal minimum opgeroepen het sociaal minimum te verhogen.
Hoe kwam de nieuwe meetmethode tot stand?
Nibud-onderzoeker Guus Wieman beschrijft in een blog welke afwegingen zijn gemaakt om tot een evenwichtige armoedegrens te komen. Zo voerden onderzoekers van het SCP en het Nibud groepsgesprekken met mensen die leven rond de armoedegrens om uitgaven te toetsen.
Aan de slag
Heb je als professional naar aanleiding van de nieuwe meetmethode nog vragen over de grenzen voor de verschillende huishoudtypes of over de rol van bepaalde uitgaven in de armoedegrens? We helpen je graag op weg. Vul ons contactformulier in of neem op een andere manier contact op. Vragen over de omvang van armoede in Nederland kunnen het beste gesteld worden aan het CBS.
Wil je aan de slag met armoede in Nederland? Je kunt daarvoor Nibud-data inzetten. Met onze API-koppeling kun je minimumvoorbeeldbedragen berekenen – en daarmee ook iemands persoonlijke armoedegrens. Voor gemeenten bieden we minimabeleidsadviezen aan; onderzoek naar de effecten van het sociaal beleid van een gemeente. Met het onafhankelijke advies kan beleid worden aangepast.
