Direct naar content

Bestaanszekerheid

Bestaanszekerheid

Veel huishoudens moeten leven van een inkomen dat zo laag is dat ze elke maand geld tekortkomen. Kleine tegenslagen kunnen grote financiële problemen veroorzaken, omdat zij vrijwel geen buffer hebben. Wij maken ons zorgen over de bestaanszekerheid van deze mensen.

Bestaanszekerheid
  • Relevantie

    Het waarborgen van de bestaanszekerheid van huishoudens met lage inkomens is belangrijk. Het zorgt ervoor dat iedereen op een volwaardige manier kan deelnemen aan onze samenleving.

  • Actualiteit

    De energiecrisis en hoge inflatie van de afgelopen jaren laten zien dat het veel mensen niet goed lukt om hun hoofd boven water te houden. Het (minimum)inkomen en de bijstand blijken voor een grote groep mensen ontoereikend en ook middeninkomens komen regelmatig in de problemen.

  • Onze focus

    We willen dat ieder huishouden voldoende financiële middelen heeft of kan verkrijgen om een menswaardig bestaan te hebben. Iedereen heeft recht op bestaanszekerheid en daarvoor moet de financiële basis op orde zijn en er moet gekeken worden naar wat mensen kúnnen betalen. 

Feiten en cijfers

  • 388.000
    mensen moeten in 2023 rondkomen van een bijstandsuitkering.
  • 6 op de 10 Nederlandse huishoudens is financieel kwetsbaar of ongezond.
  • 825.000
    Nederlanders leven in 2023 onder de armoedegrens.

Bestaanszekerheid: de basis op orde

Bij het Nibud zien we al langere tijd dat een aantal groepen structureel geld tekortkomt. Te veel huishoudens kunnen rekeningen niet meer betalen en niet volwaardig meedoen in de samenleving. Soms worden ze door hun financiële situatie zelfs gedwongen om noodzakelijke zorg te mijden. Deze mensen hebben geen basis onder hun bestaan en zijn sterk afhankelijk van (vaak tijdelijke) regelingen die ondersteunen bij bestaanszekerheid.

Niet ieder huishouden maakt optimaal gebruik van deze noodzakelijke regelingen. Landelijke en lokale overheden hebben moeite om mensen te bereiken die recht hebben op dergelijke ondersteuning. Een deel kiest er bewust voor om inkomensondersteuning te mijden, uit angst om grote bedragen te moeten terugbetalen.

Het Nibud pleit voor

  • Verhoging van het sociaal minimum

    Om bestaanszekerheid in Nederland te verhogen moeten, zoals de Commissie sociaal minimum heeft geadviseerd, het minimumloon en de bijstandsuitkering omhoog. Zodat de financiële basis waarop mensen kunnen terugvallen voldoende is om van te leven.

  • Terugdringen niet-gebruik

    Het gebruik van inkomensondersteunende regelingen moet worden verhoogd door het aantal regelingen te verminderen en overgebleven regelingen te vereenvoudigen. De overheid moet zorgen voor een voorspelbaar en toegankelijk stelsel van inkomensondersteuning. Bij deze regelingen moet worden uitgegaan van vertrouwen en huishoudens moeten weten waar ze recht op hebben. 

  • Efficiënte aanpak van de overheid

    Om de financiële basis onder het bestaan op orde te krijgen, is een landelijke aanpak met structureel beleid noodzakelijk. De landelijke regelingen moeten voldoende zijn voor het grootste deel van de huishoudens met een inkomen op het sociaal minimum. Gemeenten kunnen zich dan focussen op individueel maatwerk. 

Actuele ontwikkelingen

  • Meerderheid huishoudens staat er financieel beter voor

    persbericht

    Het Nibud onderzocht voor de 6e keer hoe huishoudens er financieel voor staan. Daaruit blijkt dat het de goede kant op gaat met de financiële situatie van de Nederlandse huishoudens.

    Gepubliceerd op:
  • Toenemende onzekerheid vraagt om grotere financiële weerbaarheid

    nieuwsbericht

    Vooruitlopend op het Nibud Jubileumcongres op 9 april vertellen Peter van Loon (Deloitte) en Arjan Vliegenthart (Nibud) wat in de nabije toekomst nodig is om financiële gezondheid voor iedereen bereikbaar te maken.

    Gepubliceerd op:
  • Koopkracht verbetert voor bijna alle huishoudens

    persbericht

    Vrijwel alle huishoudens gaan er – vergeleken met vorig jaar – in 2024 op vooruit. Alleenstaanden met een laag inkomen gaan erop achteruit.

    Gepubliceerd op:
  • Eindejaarsblog: van weten naar doen

    blog

    Het einde van het jaar nadert. Nibud-directeur Arjan Vliegenthart kijkt terug op een bewogen 2023.

    Gepubliceerd op:
  • Ruim 60.000 Nederlanders in armoede door onbekendheid met uitkering

    Update

    Een grote groep burgers maakt geen gebruik van de mogelijkheid om hun UWV-uitkering aan te vullen tot het sociaal minimum om armoede te voorkomen. Dat zegt de Nederlandse Arbeidsinspectie die dit heeft onderzocht. Het sociaal minimum wordt gezien als de financiële ondergrens om van te leven. Het Nibud vindt dat het gebruik van inkomensondersteunende regelingen moet worden verhoogd door het aantal regelingen te verminderen en overgebleven regelingen te vereenvoudigen. De overheid moet zorgen voor een voorspelbaar en toegankelijk stelsel van inkomensondersteuning.

    Gepubliceerd op:
  • Commissie sociaal minimum adviseert landelijke aanpak bestaanszekerheid

    nieuwsbericht

    De financiële bestaanszekerheid van een grote groep Nederlanders staat op dit moment onder druk. De overheid moet volgens de commissie zorgen voor voldoende inkomen en voor een voorspelbaar en toegankelijk stelsel.

    Gepubliceerd op:

Projecten van het Nibud

Het Nibud doet allerlei projecten op het gebied van bestaanszekerheid. Voor de Commissie sociaal minimum onderzochten we wat er nodig is voor het vaststellen van een nieuwe armoedegrens. Daarvoor hebben we onze minimumvoorbeeldbegrotingen herijkt. Ook voor Caribisch Nederland onderzoeken we een nieuw sociaal minimum

We ontwikkelen ook praktische tools, bijvoorbeeld BerekenUwRecht, waarmee mensen, na het invullen van wat gegevens, kunnen zien op welke tegemoetkomingen ze recht hebben en waar ze die kunnen aanvragen. Voor gemeenten doen we onderzoek naar de bekendheid en het gebruik van inkomensondersteunende voorzieningen. Wil je hier meer over weten? Neem dan contact op. 

Met onze minimabeleidsadviezen, waaronder de minima-effectrapportages MER, onderzoeken we of het sociaal (minima)beleid van een gemeente het gewenste effect heeft voor de huishoudens. Is de basis van hun bestaan gegarandeerd bij het gebruik van de lokale en landelijke regelingen? En komen huishoudens die te maken hebben met zorgkosten financieel voldoende rond? In ons rapport geven we een onafhankelijk advies over de effecten van het minimabeleid van de gemeente.   

Onze onderzoeksrapporten

Wat mensen zelf kunnen doen

  • Voorkom grote geldproblemen. Als je maandelijks geld tekortkomt, kun je snel in de financiële problemen komen. Probeer te voorkomen dat een kleine betalingsachterstand leidt tot grote geldproblemen. Op deze pagina lees je hoe je dat kunt aanpakken
  • Vraag aan waar je recht op hebt. Met een laag inkomen heb je mogelijk recht op inkomenssteun vanuit de Rijksoverheid of je gemeente. Bijvoorbeeld toeslagen, bijstand of kwijtschelding van belastingen. Op BerekenUwRecht.nl kun je zien waar je recht op hebt en waar je de ondersteuning kunt aanvragen. 
  • Hulp zoeken als het echt niet gaat. Heb je (beginnende) geldproblemen en lukt het zelf niet om er grip op te krijgen? Zoek dan hulp. Mensen zoeken over het algemeen te laat hulp, waardoor hun bestaanszekerheid in het geding komt. Je kunt contact opnemen met de gemeente waar je woont of met het landelijke (anonieme) telefoonnummer voor hulp bij geldzorgen: 0800-8115

Samenwerken op dit onderwerp?