Geschreven door

Gea Schonewille

Gea Schonewille

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Je kan de (straf)pot op!

Weblog | 4 maart 2016

Momenteel ontwikkel ik een masterclass voor ouders in de Week van het geld (14 t/m 18 maart). Hierdoor dacht ik terug aan hoe het vroeger bij ons thuis ging. Mijn ouders gebruikten geld vaak als middel om mee op (proberen) te voeden.

Straffen en belonen met geld door mijn ouders:

  1. Slapend rijk
    Mijn eerste financiële beloning was voor slapen in mijn eigen bed. Mijn broer en ik vonden het zo leuk om bij papa en mama in bed te kruipen, dat mijn ouders besloten ons te belonen met een dubbeltje als we in ons eigen bed bleven liggen. Tegenwoordig slaap ik iedere nacht in mijn eigen bed, dus wat dat betreft is het ze gelukt. (Geslaagd)
  2. Strafpot
    De ‘strafpot’ stond op de schouw bij mijn moeder thuis. De spelregels: Als iemand een overtreding  maakt, moet hij/zij geld in de pot gooien. Van het verzamelde geld gaan we wat leuks doen.
    – Mijn moeder wilde stoppen met roken, voor iedere sigaret die zij rookte moest ze 5 gulden in de pot gooien. Een pakje sigaretten roken kostte haar dus al zo’n 100 gulden exclusief de kosten van het pakje zelf. Mijn moeder heeft sindsdien geen sigaret meer aangeraakt, deze opvoedstrategie is dus voor haar geslaagd. (Geslaagd)
    – Mijn overtreding was schoenen laten slingeren. De straf? 50 cent in de strafpot. Helaas liggen mijn schoenen nog steeds onder tafel als ik ’s avonds op de bank plof. Alleen heeft mijn moeder er geen last meer van, want ik woon inmiddels op mezelf. (Niet geslaagd)
    – Mijn broer moest voor iedere tik die hij mij gaf 50 cent afdragen. Tegenwoordig krijg ik geen tikken meer van hem, dus voor hem is het ook geslaagd. (Geslaagd)
  3. Rapportcijfers
    Mijn vader had een beloningssysteem bedacht voor onze rapporten. Onvoldoendes kostten geld en voldoendes leverden geld op. Hoe slechter of beter de cijfers waren, hoe hoger het bedrag. Of mijn broer en ik er beter van gingen presteren op school? Ik weet het niet…. (Twijfel)

Als onderzoeker ben ik natuurlijk geïnteresseerd in wat de wetenschap hiervan vindt!

Negatief voor intrinsieke motivatie

Alfie Kohn (schrijver en docent) schreef in een artikel over zijn boek Punished by Rewards (Gestraft door beloningen) dat je met straffen en belonen je kinderen manipuleert. Je maakt een soort huisdier van ze, die je kunstjes leert door straffen en belonen. Volgens hem werkt het dan ook alleen op de korte termijn. En bereiken ouders hiermee vooral dat hun kinderen de motivatie van binnenuit (hun intrinsieke motivatie) verliezen om iets te doen.

Belonen en negeren

Rietdijk (pdf), docent gedragswetenschappen aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, is ervan overtuigd dat belonen de beste methode is. “Goed gedrag moet je belonen en slecht gedrag negeren. Op die manier krijg je het snelst de gewenste resultaten.”

Compliment voor eigenschap of proces?

Mueller en Dweck (pdf), twee onderzoekers aan de Universiteit van Columbia, schrijven dat de manier waarop je iemand complimenteert, invloed kan hebben op zijn gedrag. Procescomplimenten blijken beter te werken dan eigenschapscomplimenten.

Eigenschapscomplimenten (‘Wat ben je slim’) geven namelijk het gevoel dat iemand de taak goed heeft volbracht omdat hij zo slim is. Aangezien intelligentie over het algemeen als onveranderbaar wordt gezien, kan iemand denken dat hij toch niet slim genoeg is en hierdoor voortijdig de handdoek in de ring gooien.

Procescomplimenten (‘Wat heb je dat goed aangepakt!’) geven iemand daarentegen het gevoel dat de taak is behaald door de geleverde inspanning.  Wanneer het niet is gelukt, kwam het door de inspanning en niet omdat hij niet slim genoeg is. De volgende keer kan het met wat meer inspanning misschien wel lukken!

Wat vindt het Nibud hier eigenlijk van?

Eén van de spelregels voor zakgeld geeft heel duidelijk de mening van het Nibud weer. Deze luidt: gebruik zakgeld niet als middel om mee te straffen. Volgens het Nibud verliest zakgeld dan zijn opvoedkundige waarde: het leren omgaan met geld. Een week geen salaris: kunt u zich voorstellen dat uw werkgever dit roept als u iets fout heeft gedaan?

Terugkijkend…

Met dit in het achterhoofd, denk ik dat het belonen van rapportcijfers niet zo goed werkt. Stel je voor, ik werk keihard voor een 5 op natuurkunde en mijn broer haalt zonder al te veel inspanning een 8. Wil je dan het resultaat belonen, of de inspanning?

Ik zou volgens mijn vaders systeem gestraft worden voor mijn onvoldoende. Maar ja, in het echte leven verdienen hoog opgeleide mensen ook gemiddeld meer dan mensen met een lager opleidingsniveau, ongeacht of zij zich meer inspannen of niet. Het systeem van mijn vader liep in die zin vooruit op ons werkende leven later. Al met al twijfel ik dus over de effectiviteit van het belonen van rapportcijfers, maar was het misschien al wel een wijze levensles.

Wat is juist?

Wat denkt u? En gebruikt u geld wel eens bij de opvoeding? Heeft u vertrouwen in straffen en belonen met geld?

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Reacties (8)

  • Heleen op 04 maart 2016, 11:42

    Straffen en belonen gebruik ik helemaal niet in de opvoeding, ik heb veel fijnere vaardigheden tot mijn beschikking, die ook nog eens de relatie tussen mij en mijn kind verbeteren en versterken :)Geld geef ik mijn kind zodat ze kan ervaren dat ze iets heeft wat echt van haar is. Zij mag ermee doen wat zij wil. Misschien is een prettige bijkomstigheid dat ze ook met geld om leert gaan, we zullen zien. Maar ik heb vertrouwen dat ze dat wel leert :)

    Beantwoorden
  • Anneke op 18 maart 2016, 09:39

    Ik vind straffen en belonen een belangrijk onderdeel van de opvoeding. Er moeten duidelijke grenzen (regels) zijn. En dat gaat niet zonder straffen of belonen. Straffen en belonen hoeft niet altijd samen te gaan met geld en cadeautjes, maar kan ook op een andere manier, door middel van complimenten of iets in het vooruitzicht stellen (dagje weg). Mijn kinderen hebben eigen geld, maar ik help ze met denken, wat ze er voor kunnen kopen of juist niet. Soms komen we ook tot de conclusie; voor de helft kopen we iets, de andere helft gaat naar de bank. Ik ben benieuwd naar de masterklas voor ouders, kan ik daar nog iets over vinden?

    Beantwoorden
    • Gea Schonewille op 18 maart 2016, 12:57

      De masterclass was een pilot voor ouders in de Week van het Geld en werd enthousiast door het publiek ontvangen. Als hij verder wordt doorontwikkeld als product van het Nibud, dan houden we u hiervan op de hoogte via de nieuwsbrief!

      Beantwoorden
  • PietertjePet op 05 mei 2016, 22:00

    Mijn dochter van 12 wil heel graag een nieuwe telefoon. In ruil voor dagelijks opruimen van afwasmachine/aanrecht krijgt ze die. Win win situatie. Zij haar telefoon wij na het eten een schoon opgeruimde keuken. Kinderen van 12 mogen nog niks bijverdienen (krantenwijk, agrarisch). Ze doet het trouw zonder morren.

    Beantwoorden
    • Corrie op 18 juli 2016, 12:00

      In antwoord op PietertjePet: Ik vind het wel een goed idee van jou. Maar wat heb je erover afgesproken, wat is het totaalbedrag en wat betaalt ze dan per keer dat ze opruimt?

      Beantwoorden
    • Marc op 17 september 2016, 16:23

      Soft, kinderen mogelijk dagelijks best meehelpen in het huishouden zonder financiële vergoeding. Is wel zeer eenvoudig om en telefoon nagenoeg gratis te ontvangen.

      Beantwoorden
  • henk-jan coen smeets op 09 oktober 2016, 15:47

    Ik vind dit een hele goede manier van opvoeden zo doe je het goed, als je de kinderen beloond ben je ook van ze af, je laat ze beter werken bijv: klusjes enz iets allemaal, goed systeem hou me op de hoogte :)

    Beantwoorden
  • Anne bruintjes op 09 maart 2019, 09:59

    Ik overweg te soppen omdat meer in leg dan je terug krijgt ik wou ze inverteren in voor zonnepanelen

    Beantwoorden

Laat een bericht achter

Uw E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden zijn vereist.

Geschreven door

Gea Schonewille

Gea Schonewille

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen actueel

18 september 2018

Nibud: Koopkrachtplaatjes grillig

lees meer ›Persbericht

Meerderjarig? Zelf je administratie bewaren!

Een opgeruimde administratie geeft je als jongere overzicht in geldzaken.

lees meer › Artikel
13 september 2019

Nibud luidt noodklok: kwart van de huurders zit financieel klem

lees meer ›Persbericht

Sparen voor de aankoop van een woning

Welk bedrag aan spaargeld moet u zelf hebben als u een woning gaat kopen?

lees meer › Artikel

Humanitas geeft Startpunt Geldzaken ruim baan

lees meer › Praktijkverhaal

Interview met Tamar Strietman, Humanitas

lees meer › Special
29 augustus 2019

Blog 11 Bewust op budget: Zelfs op vakantie

lees meer ›Blog
29 augustus 2019

De scholen zijn weer begonnen

lees meer ›Nieuwsbericht
20 augustus 2019

Bijhouden van abonnementen op streamingdiensten

lees meer ›Nieuwsbericht
19 augustus 2019

Minder meldingen bij schuldhulpverlening maar niet minder mensen met schulden

lees meer ›Nieuwsbericht

Student? Maak een begroting!

Ben je student? Gebruik het Nibud-begrotingsformulier en hou overzicht over je geldzaken.

lees meer › Artikel

Hoe spaar ik voor …

Hoe u het best geld opzij kunt zetten, hangt af van uw doel en uw mogelijkheden.

lees meer › Artikel