Geschreven door

Marjan Verberk – de Kruik

Marjan Verberk – de Kruik

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Koopkracht en het mandje van de inflatie

Weblog | 17 september 2019

Als het Nibud nieuwe koopkrachtcijfers naar buiten brengt, levert dat vaak veel vragen op over het effect van de prijsstijgingen in de berekeningen. Hoe kan het nu dat het inflatiecijfer waar het Nibud mee rekent zo laag is ten opzichte van al die uitgaven die zoveel hoger lijken te worden? In dit blog probeer ik daar uitleg over te geven.

‘Hoe kan het Nibud volhouden dat de inflatie maar 2,4 procent is? De btw-verhoging alleen al is 3 procent. En dan ook nog de energierekening erbij, dat klopt toch allemaal niet?’ Dat waren veelgehoorde reacties in januari 2019. En we hoorden ook vaak dat de stijging van de inkomens niet zo groot zou worden als waar wij mee rekenden.

Hoe werkt het mandje van uitgaven

Ik kan me deze reacties goed voorstellen. Hoe de beleving van veranderingen af kan wijken van werkelijke veranderingen, zal ik hier proberen uit te leggen. In een eerder blog schreef ik al hoe ik er persoonlijk, ondanks de prijsstijgingen, toch op vooruit ging. Ik beschreef in dat blog mijn mandje van uitgaven. In deze blog ga ik uitgebreider op dat mandje in. Een kijkje in de keuken van die ingewikkelde inflatie.

Het budgetaandeel

Als voorbeeld neem ik de stijging van de energierekening en de btw-verhoging. Het effect van allerlei maatregelen wordt beïnvloed door twee factoren: de prijsstijging van het product zelf en het aandeel van dat product in de totale uitgaven van een huishouden, het budgetaandeel. Als we kijken naar de energierekening dan zien we dat in januari 2019 de prijzen met maar liefst 21 procent gestegen zijn. Dat is ook wat u merkt. De afschrijvingen op uw rekening liegen niet. Maar wat u veel minder merkt, is dat het budgetaandeel van elektriciteit maar iets meer dan 1 procent is.

Een huishouden in Nederland geeft van alle uitgaven gemiddeld maar een heel klein deel uit aan de energierekening. Dat betekent dat slechts iets meer dan 1 procent van die hoge prijsstijging in de prijsstijging van het mandje van uw totale uitgaven terechtkomt. Oftewel, de totale prijsstijging van uw mandje wordt nauwelijks beïnvloed door de gestegen energierekening.

Spreiding van uitgaven

De impact van de verhoging van de btw is veel groter. In januari zijn de prijzen van voeding ruim 3 procent gestegen. Ook geeft een huishouden gemiddeld een veel groter deel van het inkomen uit aan voeding, meer dan 11 procent. Ruim 11 procent van uw mandje bestaat uit voeding. Aanzienlijk meer dan de energierekening. Toch merkt u de btw-verhoging wat minder, omdat u de uitgaven vaak verspreid over de maand doet. En de maandelijkse energiekosten worden in 1 keer van uw rekening afgeschreven. Daarom lijkt de hogere energierekening een veel groter probleem voor uw portemonnee, maar zorgt de btw-verhoging meer voor de stijging van uw totale uitgaven.

In onderstaande figuur ziet u het gemiddelde mandje van Nederland. Daarin ziet u hoe klein het gedeelte elektriciteit is en dat het gedeelte voeding veel groter is.

Bron: CBS 2019

Door deze twee voorbeelden ziet u dat het budgetaandeel een vrij onzichtbare, maar belangrijke rol speelt. Twee producten met hogere prijsstijgingen dan de inflatie die het Nibud hanteert. Maar door de invloed van het budgetaandeel komt slechts een deel van die prijsstijgingen in de prijsstijging van uw mandje van totale uitgaven terecht. De grootste prijsstijging, die van 21 procent, heeft ook nog eens het minste effect.

Een ingewikkeld verhaal en dan heb ik het nog maar over slechts twee producten. En omdat het mandje vol ligt met heel veel verschillende producten, is het ontzettend lastig om de verandering van uw complete uitgavenpatroon, en daarmee uw koopkracht, vast te stellen. Eigenlijk zou u daarvoor al uw maandelijkse uitgaven allemaal tegelijk moeten doen. Pas dan krijgt u beter zicht op de budgetaandelen.

Prijzen stijgen in januari, inkomens stijgen vaak later

Het gevoel dat u er in januari op achteruit gaat is overigens niet helemaal onterecht. Bijna alle prijsstijgingen worden in januari doorgevoerd. Alle hogere rekeningen komen tegelijk binnen. Maar het inkomen blijft vaak wel degelijk achter zo aan het begin van het jaar.

De inkomensstijging volgt vaak pas enige tijd na de toename van de uitgaven. De koopkrachtcijfers zijn namelijk jaarcijfers, waarbij we er rekening mee houden dat er in de loop van het jaar inkomensverhogingen plaatsvinden. Denk aan een loonsverhoging of de verhoging van de AOW in juli. En soms is het zelfs pas merkbaar bij de belastingaangifte een jaar later.

Verwachtingen

Kortom, in januari lijken de cijfers niet te kloppen en snappen wij uw beleving. Maar als u aan het eind van het jaar het complete plaatje bekijkt dan is de kans groot dat de verwachte koopkrachtveranderingen van het Nibud toch goed in de richting kwamen.

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Reacties (4)

  • Leo van Veen op 17 september 2019, 19:42

    Interessanter is of in alle Euro landen het mandje gelijk is samengesteld en de inflate zich in alle Euro landen op indentieke wijze ontwikkelt. Het rente beleid van de Europese Centrale Bank gaat uit van een inflatie ontwikkeling in alle Euro landen en dat heeft grote gevolgen voor de Nederlandse pensioenuitkeringen.

    Beantwoorden
  • john op 17 september 2019, 19:53

    Mooi verteld en benaderd (goed gepraat) maar de werkelijkheid ligt op andere terreinen heel veel anders. Het wegvallen van de rente doet de mensen hun (spaar)geld uitgeven vanwege de inflatie van geld wat nu afspeelt Degene die voldoende kapitaal hebben, hebben de huismarkt opgekocht, gevolgen zien we dagelijks. Door dit beleid zijn de huisprijzen omhoog geschoten de bijkomende gevolgen zijn de verhogingen WOZ waarden die vervolgens weer gekoppeld zijn aan de gemeentelijke belastingen. Dit geeft dus een belasting-kettingreactie in aandeel van de bevolking. Devaluatie van gelden worden versneld. Daarna de steeds zwaarder worden lasten van verzekeringen in de gezondheid. Door dat er teveel maatschappijen zijn ( bron in ziekenhuis gaf aan ongeveer 180) als we dit eens op honderd houden zijn het honderd directeuren en onderdirecteuren. niet functionerende manager die zorg uitkleden. Als dit onder een noemer zou worden gebracht heb je al meteen een zware lastenverlichting (SP voorstel) nu echter een belastingverzwaring met een verhoging komende jaar. Marktwerking hoort helemaal niet thuis in de zorg. Bovendien wordt hier vals spel gespeeld met zusterbedrijven die zgn met elkaar concurrerende zijn, maar onder hetzelfde hoofdkantoor vallen. b.v. VGZ = unive= izz = zorgzaam enz enz. Achemea is ook een dergelijke participerende onderneming. Gevolgen zijn kostenverhogingen welke volledig onnodig zijn en steeds weer ondermijnende werkt naar de zorg. Vervolgens wordt de btw verhoogd van de eerste levensbehoeften van de mensen. Dat hakt er behoorlijk in bij mensen die het al arm hebben. ook hier bedrog. voorbeeld bananen kosten normaal (voor de btw verhogingen) rond 1 euro kg - nu (o.a. Jumbo/A Heyn) 1,19 - 1,23 enz enz zo zijn er vele artikelen te noemen. De btw verhoging zijn gebruikt om de aankoopkosten op te jagen naar hogere niveaus. Gevolg zijn in de pers al aangegeven dat men steeds minder fruit gaat en is gaan kopen. Zie bovendien winkels steeds leger worden. Vervolgens het uitbuitingsgedrag van autoverzekeraars, deze menen de premie te moeten verhogen i.v.m. meer schade. Dat kan kloppen, maar ze vertellen er niet bij dat door toenemen van verkeer er meer premie binnenkomt, gelul dus. Hoe kun je als voorbeeld een verhoging bij auto week van ongeveer 75 a 80 % krijgen van ongeveer 20 euro naar 37,50 en een andere verzekeraar bij deze 20 euro blijft voor een WA verzekering, blijkt dat ook hier onheuse getallen gebruikt worden. Tevens de belachelijke (bejaarden) verhoging als je oudere bent geworden, terwijl statistisch gezien hier juist minder ongelukken gebeuren. De gemiddelde waardevermindering van geld is 3 a 3,5% per jaar, hoe kun je er dan op vooruit gaan??? Gepensioneerden worden verblijd (waardevast pensioen o.a. Defensie) met een kleine verhoging om deze vervolgens meteen weer terug te pikken via de pensioenen (ook instellingen die niet deugen). Persoonlijk de afgelopen 15% ruim 40% op achteruit gegaan, maar we moeten toelaten dat er meer dan 80 miljard UIT DEZE pot gestolen is en nooit met rente is terug gestort, tevens banken overeind zijn gehouden ook uit deze pot, tja en dan kom een hoop gelul tegen (sorry). De tabaksindustrie houden we ook nog overeind met alle kosten die daar uitvloeien naar de zorg kan de niet verslaafde betalen en aangezien het dreigende gevaar er is dat allen gaan stoppen met deze dodelijke troep, vervangen we het door het legaliseren van wiet m.a.w. gaan gewoon door met roken. Dit zijn allemaal o.a. kosten waar de "normale"mensen mee opgezadeld worden en absoluut niet zo hoog hoeven te zijn. Kan nog vele vele andere voorbeelden geven waarbij de mensen gelegaliseerd benadeeld worden b.v. woekerpolissen waarbij totaal niets van terug te vinden is. Dat mandje waar over gesproken wordt is zo lek als een safe en ver bezijden de waarheid, waarbij ik mij vaak afvraag is dat NIBUD eigenlijk wel met benen op de grond en eerlijk in zijn gegevens, denk het niet, het meeste klopt in geheel niet ook dit niet. Het houdt zichzelf in stand om er beter van te worden, niet meer en niet minder. vr.gr. J.S.

    Beantwoorden
  • m.marra op 17 september 2019, 22:00

    Wat er mis gaat weet ik niet , maar als ik op de site van 50 plus kijk , gehuwd en gepensioneerd, geen inwonende kinderen, gaan er 9% op achteruit, vastgesteld is volgens de NOS dat dit ook in 2018 het geval was. Wie kan er niet rekenen ? wie legt het me uit. Worden we voor het lapje gehouden, vermoedelijk wel.

    Beantwoorden
  • R. Busé op 18 september 2019, 13:58

    Het mooie verhaal van Koning Barbarossa resp. Premier Rutte gaat zeker niet op voor AOW'ers en gepensioneerden met klein aanvullend pensioen.Met moeite zal ik mijn kapper kunnen betalen om mijn 'baard' en haar regelmatig te trimmen. MIjn wekelijkse sigaar wordt steeds duurder dus dat wordt afschaffen. Er stond toch een waarschuwing op de doos dat ik er (als 80-tiger) onvruchtbaar van wordt dus dat is plus voor het kabinet . Geen kinderopvang meer nodig Mvg.

    Beantwoorden

Laat een bericht achter

Uw E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden zijn vereist.

Geschreven door

Marjan Verberk – de Kruik

Marjan Verberk – de Kruik

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Omdat het uitgavenmandje vol ligt met veel verschillende producten, is het ontzettend lastig om de verandering van uw complete uitgavenpatroon - en daarmee uw koopkracht - vast te stellen. ”

— Marjan Verberk - de Kruik

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen actueel

18 september 2018

Nibud: Koopkrachtplaatjes grillig

lees meer ›Persbericht
17 september 2019

Nibud: Koopkracht niet-werkenden stijgt nauwelijks

lees meer ›Persbericht

Koopkracht 2019-2020: de belangrijkste veranderingen

Welke veranderingen in beleid, prijzen en inkomens zijn van invloed op de koopkracht?

lees meer › Artikel

Koopkrachtberekenaar

Bekijk per huishoudtype de verwachte koopkrachtverandering voor komend jaar.

lees meer › Tool

Over koopkrachtplaatjes

Wat kunnen individuele huishoudens met de Nibud-koopkrachtplaatjes?

lees meer › Artikel

Koopkrachtberekeningen regeerakkoord kabinet-Rutte III

Bijstandsgerechtigden en gepensioneerden blijven achter.

lees meer › Onderzoeksrapport
19 juni 2019

Koopkrachtstijging minder hoog dan verwacht

lees meer ›Nieuwsbericht
18 januari 2019

Koopkracht – hoe zit dat bij mij?

lees meer ›Blog
10 december 2018

Correctie in berekeningen Nibud-rapport Koopkrachtontwikkelingen van werkenden en gepensioneerden 2010-2019

lees meer ›Nieuwsbericht
30 oktober 2018

Koopkrachtontwikkelingen gepensioneerden en werkenden van 2010 tot 2019

lees meer ›Nieuwsbericht
27 oktober 2017

Nibud: In 2021 koopkrachtstijging van 4 tot 6 procent voor werkende Nederlander

lees meer ›Persbericht