Geschreven door

Jasja Bos

Jasja Bos

Sr. Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Marjan Verberk – de Kruik

Marjan Verberk – de Kruik

Senior wetenschappelijk medewerker

medewerker

Koopkracht 2021-2022: de belangrijkste veranderingen

Het Nibud berekent regelmatig wat de gevolgen van beleidsmaatregelen zijn. Welke effecten van beleid, prijs- en inkomensveranderingen spelen dit jaar een rol in de koopkrachtberekeningen?

Over Nibud-koopkrachtberekeningen

Het Nibud berekent de koopkrachtverandering door verwachte wijzigingen in beleid, in prijzen en in inkomens te vertalen in plaatjes voor een set voorbeeldhuishoudens. Door deze veranderingen inzichtelijk te maken, helpen we huishoudens voorbereid te zijn. Lees meer over waarom het Nibud koopkracht berekent, hoe we dat doen en wat huishoudens met de verwachtingen kunnen.

De belangrijkste veranderingen in 2022

Hieronder lichten we toe welke veranderingen in beleid, prijzen en lonen dit jaar een rol spelen.

Beleid

Het belastingtarief in de eerste belastingschijf daalt licht en bijna alle heffingskortingen stijgen. Verder dalen de aftrekposten voor de hoogste inkomens en voor zelfstandigen. Daarnaast stijgen de huurtoeslag en het kindgebonden budget. De maximale zorgtoeslag stijgt ook, maar gaat voor hogere inkomens juist iets omlaag. De hoogte van de kinderbijslag verandert niet.

Specifiek gaat het om de volgende veranderingen per 1 januari 2022:

Tarief eerste belastingschijf daalt en heffingskortingen stijgen

  • Het tarief voor de inkomstenbelasting in de eerste schijf daalt van 37,10% naar 37,07%.
  • De algemene heffingskorting stijgt met € 37 naar € 2.874. Het percentage waarmee deze wordt afgebouwd vanaf een inkomen van € 21.317 blijft gelijk.De uitbetaling van de algemene heffingskorting, arbeidskorting en inkomensafhankelijke combinatiekorting aan de minstverdienende partner gaat – net als de afgelopen jaren – iets omlaag. 2022 is het laatste jaar waarin dit nog mogelijk is.
  • De maximale arbeidskorting stijgt met € 55 naar € 4.260.
  • De ouderenkorting stijgt met € 23 naar € 1.726.
  • Bijdrage Zvw voor gepensioneerden en zelfstandigen daalt van 5,75% naar 5,45%.

Deze maatregelen zijn direct merkbaar op de loonstrook of de betaalspecificatie van de uitkering of het aanvullend pensioen.

Aftrekposten leveren minder op voor de hoogste inkomens

  • Het maximale tarief waartegen aftrekposten (hypotheekrente, ondernemersaftrek, zorgkosten, etc.) mogen worden afgetrokken, gaat omlaag naar 40%.
  • De zelfstandigenaftrek wordt verlaagd met € 360 naar € 6.310.

De woning

  • Het eigenwoningforfait daalt van 0,5% naar 0,45%
  • Het maximale tarief waartegen de hypotheekrente voor de eigen woning mag worden afgetrokken, daalt van 43% naar 40%.
  • De bijtelling bij geen of geringe eigenwoningschuld stijgt van 9,9% naar 13,3%.

De inkomensafhankelijke combinatiekorting daalt met € 281 naar € 2.534.

Deze maatregelen zijn merkbaar bij de belastingaangifte over 2022 in 2023, of via de voorlopige aanslag.

Toeslagen

  • Het kindgebonden budget voor het eerste kind stijgt met € 2 per maand. Het kindgebonden budget gaat vanaf het tweede kind omhoog met € 7 per kind per maand.
  • De kinderbijslag verandert niet. Bij een huurstijging, gaat de huurtoeslag ook iets omhoog
  • De zorgtoeslag gaat voor lagere inkomens € 1 tot € 5 per maand omhoog. Voor hogere inkomens gaat de zorgtoeslag omlaag.

Uitkeringen stijgen

  • De bruto AOW-uitkering stijgt met 1,6%.
  • De meeste aanvullende pensioenen worden niet geïndexeerd.
  • De bijstandsuitkering en de overige uitkeringen stijgen met 1,5%.

Het minimumloon stijgt met 2,6%.

De stijging is deels per 1 januari en deels per 1 juli.

Effect van dit beleid

Als alleen wordt gekeken naar de beleidswijzigingen, dan stijgt de koopkracht van de 117 voorbeeldhuishoudens die het Nibud doorrekent gemiddeld met 0,7% (het varieert van -0,4% tot 2,1%).

Prijzen

Het overheidsbeleid is niet het enige dat verandert. In de koopkracht wordt ook rekening gehouden met prijsstijgingen. Dit zijn verwachtingen. Het is immers vooraf niet zeker hoeveel de prijzen zullen stijgen. Volgens de laatste verwachtingen stijgen de prijzen met gemiddeld 1,8%. Daarnaast stijgt de premie voor de basiszorgverzekering naar verwachting gemiddeld met € 3 per maand.

Leestip: uitleg over koopkracht en inflatie aan de hand van het mandje van uitgaven.

Bij deze prijsstijgingen dan daalt de koopkracht van de 117 voorbeelden gemiddeld met 1% (het varieert van -2,1% tot 0,5%). Hierbij is echter nog geen rekening gehouden met loonstijgingen.

Lonen

Met de veranderingen per 1 januari 2022 en de prijsstijgingen zijn we er nog niet. De meeste mensen die in loondienst werken, profiteren waarschijnlijk ook van de verhoging van het cao-loon. De verwachting is dat de lonen volgend jaar met 2,2 procent zullen stijgen.

Net als de prijsstijgingen is ook dit een gemiddelde. Niet iedereen krijgt evenveel, en ook niet direct vanaf de maand januari. Er zijn ook groepen waar het cao-loon niet stijgt. Zelfstandigen moeten bijvoorbeeld zelf een tarief vaststellen.

Bij een gemiddelde loonstijging van 2,2 procent stijgt de koopkracht van de 117 voorbeelden gemiddeld niet (het varieert van -0,9% tot 0,5%).

Download de koopkrachtberekeningen voor 117 voorbeeldhuishoudens

Het Nibud heeft voor 117 huishoudtypen berekend hoe hun koopkracht zich ontwikkelt tussen 2021 en 2022. De berekende huishoudens zijn slechts voorbeelden, waarbij de situatie simpel is gehouden. Een huishouden zal zich daarom nooit helemaal herkennen in de fictieve voorbeelden.

Geschreven door

Jasja Bos

Jasja Bos

Sr. Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Marjan Verberk – de Kruik

Marjan Verberk – de Kruik

Senior wetenschappelijk medewerker

medewerker

Anderen lezen

07 oktober 2021

Nibud: Maandelijks 70 euro in de min door stijgende energierekening

lees meer › Nieuwsbericht
07 oktober 2021

Explosie gasprijzen raakt alle Nederlanders

lees meer › Nieuwsbericht

Aanpak schuldhulpverlening gemeente Leidschendam-Voorburg verschuift

Hoe de gemeentelijke aanpak verschuift van technische schuldhulpverlening naar vergroten van redzaamheid.

lees meer › Praktijkverhaal

Webinar Werkloosheid

lees meer › Artikel

Nibud Agenda 2022

Nibud Agenda 2022

Grip op tijd en geld geeft rust

bestel › Product
21 september 2021

Koopkracht 2021-2022: Stilte voor de storm?

lees meer › Blog
21 september 2021

Nibud: somber beeld koopkracht 2022

lees meer › Persbericht

Rapport Thuiswerkkosten 2021

Het Nibud berekende welke kosten bij thuiswerken horen.

lees meer › Onderzoeksrapport
21 september 2021

Nibud-cijfers basis wetsvoorstel onbelaste thuiswerkkostenvergoeding

lees meer › Nieuwsbericht

Nibud Agenda 2022: Welk geldtype ben jij?

lees meer › Artikel
02 september 2021

Nibud bezorgd over stapeling van leningen bij koopstarters

lees meer › Nieuwsbericht

Met het geldplan Scheiden naar een financieel actieplan

Mediator en vrijwilliger Peter Dinkla vertelt wat het geldplan Scheiden oplevert in de praktijk.

lees meer › Praktijkverhaal