Geschreven door

Minou van der Werf

Minou van der Werf

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Onderzoek gedragsinterventies in schuldhulpverlening

Praktijkverhaal | 2016

In de schuldhulpverlening komt steeds meer aandacht voor het gedrag van mensen in de schulden. Het besef dat alleen het regelen van schulden niet voldoende is, wordt steeds groter. Toch richt de preventie en de aanpak van schulden zich nog voornamelijk op het aanleren van vaardigheden en kennis.

Het creeren van bewustzijn over het eigen (‘slechte’) gedrag krijgt wel een steeds prominentere rol, maar het activeren van nieuw, gezond gedrag en motivatie krijgt nu te weinig aandacht. Terwijl hiervoor juist veel informatie uit de gedragswetenschappen kan worden gehaald. Reden voor het Nibud om met hulp van Delta Lloyd Foundation een onderzoek te doen naar de effectiviteit van gedragsinterventies in schuldhulpverlening.

Marie-Louise Voors van Delta Lloyd Foundation: ‘Veel projecten die wij steunen hebben als doel om het financiële gedrag van deelnemers te veranderen. De resultaten van dit onderzoek zijn daarom interessant voor ons programma Van schulden naar kansen. Maar ook voor de landelijke schuldeiserscoalitie’.

Doel: onderzoeken welke gedragsinterventies effectief zijn

Het Nibud is met behulp van Delta Lloyd Foundation een onderzoek gestart waarbij wordt gekeken welke gedragsinterventies het meest effectief zijn om mensen uit de schulden te helpen en te houden. In de laatste jaren zien we binnen het veld van de schuldhulpverlening wel een verschuiving plaatsvinden van puur rationeel denken naar meer ruimte voor gedrag en de processen die daarbij een rol spelen. Het besef dat alleen het regelen van schulden niet voldoende is en dat de communicatie individueel moet worden afgestemd, wordt steeds groter. Toch zien we in de schuldhulpverlening, en dan vooral aan de preventiekant, dat het voorkómen en aanpakken van financiële problemen zich voornamelijk richt op het aanleren van vaardigheden en kennis. Dit is uiteraard nodig, maar het activeren van nieuw gezond gedrag en motivatie krijgen nu te weinig aandacht.

Daarom staat in dit onderzoek het motiveren en activeren van financieel gezond gedrag bij mensen centraal. Inzichten uit de gedragswetenschappen geven daarvoor veel aanknopingspunten. We onderzoeken of en hoe inzichten uit de gedragswetenschappen ingezet kunnen worden bij (bestaande) interventies om de effectiviteit te verhogen en het bereik te vergroten.

Aanpak: literatuurstudie en testen van interventies

De eerste stap van het onderzoek was een literatuurstudie naar welke interventies in theorie het meest kansrijk zijn. Op dit moment testen we twee interventies in de praktijk, zodat uiteindelijk aan de hand van evidence-based onderzoek duidelijk wordt hoe we mensen meer kunnen motiveren en wat het effect hiervan is op financieel gedrag.

De interventies die op effectiviteit worden onderzocht zijn:

  • Afspraken nakomen met herinneringen
    Door de waan van alledag kunnen afspraken worden vergeten en doelen uit het oog worden verloren. Zeker bij mensen die continu schaarste van geld ervaren. De herinneringen zorgen ervoor dat afspraken weer onder de aandacht worden gebracht en hierdoor minder snel worden vergeten.
  • Met kleine stappen, meer bereik
    Door grotere taken op te delen in kleinere stappen en de voortgang in beeld te brengen, blijven mensen gemotiveerd en wordt het makkelijker om goed gedrag vol te houden. De focus ligt dan niet alleen op wat nog niet behaald is, maar vooral op wat tot nu toe al is bereikt.

Bij Kredietbank West-Brabant en de Groningse Kredietbank wordt getest of het sturen van herinneringen een effect heeft op de opkomst bij afspraken en of het de effectiviteit van de budgetcursus vergroot. Bij Gemeente Tilburg en Doras (maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord) wordt onderzocht of de motivatie van mensen wordt vergroot als de voortgang door middel van een checklist in beeld wordt gebracht.  Bij de gemeente Tilburg wordt gekeken of het werken met een checklist de effectiviteit van de budgetcursus vergroot en bij Doras of het de snelheid waarmee iemand een schuldhulpverleningstraject doorloopt vergroot. Naast de partijen die al zijn gestart, heeft ook de gemeente Almere zich aangesloten bij het onderzoek. Hier zijn we aan het inventariseren welke interventie het best aansluit bij hun werkwijze.

Verwacht resultaat: handvatten voor beleid

Het project wordt eind 2017 volledig afgerond. Met de uitkomsten verwachten we kennis in handen te hebben die beleidsmakers kunnen gebruiken om mensen in de schulden beter te begeleiden en te motiveren naar financieel zelfredzaam gedrag.

  • Meer informatie over het lopende onderzoek kunt u opvragen bij Minou van der Werf, wetenschappelijk medewerker.

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Geschreven door

Minou van der Werf

Minou van der Werf

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Wij steunen graag projecten die als doel hebben om het financiële gedrag van deelnemers te veranderen. De resultaten van dit onderzoek zijn voor deze programma's interessant.”

— Marie-Louise Voors, Delta Lloyd Foundation

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen praktijkverhalen

Meer dan 100.000 huishoudens ontvangen de Nibud-Geldkrant

In diverse gemeenten huis-aan-huis verspreid.

lees meer › Praktijkverhaal

Hengelo plukt vruchten van online hulpmiddelen

Gebruik Berekenuwrecht en online Geldplannen sterk gestegen.

lees meer › Praktijkverhaal

De Nibud-agenda 2018: Grip op tijd én geld

Praktijkervaringen door heel Nederland.

lees meer › Praktijkverhaal

Zojuist verspreid: Nibud-Geldkrant, editie De Wolden

De Nibud-Geldkrant, is onderdeel van de campagne 'Grip op je knip' in gemeente De Wolden.

lees meer › Praktijkverhaal

De Nibud-Geldkrant in drie edities

Differentiatie lokale informatie: Voorschoten, Leidschendam-Voorburg en Wassenaar.

lees meer › Praktijkverhaal

Offline aanjagen van online Geldplannen

Met een mix van offline activiteiten informeert de gemeente Hoogeveen haar inwoners.

lees meer › Praktijkverhaal

Iedereen grip op geld, ook in Kerkrade

Een speciale editie van de Nibud-Geldkrant voor alle inwoners.

lees meer › Praktijkverhaal

Project Taal & Geld verbindt

Avres en de Stichting Lezen & Schrijven bundelen krachten in vroegsignalering van zowel schulden als laaggeletterdheid.

lees meer › Praktijkverhaal

Gemeente Weert maakt gebruik van en-en-en aanpak

Hoe de gemeente Weert informeert, inspireert én activeert over omgaan met geld.

lees meer › Praktijkverhaal

Nibud-agenda op maat in gemeentelijke edities

Drie gemeentes vertellen over het resultaat dat zij behalen met een Nibud-agenda op maat.

lees meer › Praktijkverhaal

Nibud peilt geldproblemen op de Amsterdamse werkvloer

Gemeente Amsterdam wilde omvang schulden op de werkvloer bij bedrijven in kaart brengen.

lees meer › Praktijkverhaal

Meerderjarig in Meerssen: een goede start in je gemeente

'Voor boven de 18' op maat, een krachtige combi van landelijke en lokale informatie.

lees meer › Praktijkverhaal