Geschreven door

Minou van der Werf

Minou van der Werf

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Nieuwe olifantenpaadjes gezocht!

14 december 2015

Olifantenpaadjes staan symbool voor ingesleten gedragspatronen die we liever niet veranderen… Ze leveren soms maar 0,5 seconde ‘tijdwinst’ op, maar toch voelt het fijn om de kortste route te nemen. We vinden het zelfs vervelend als het paadje is afgesloten door een lint, ook al hoeven we dan slechts twee stappen extra te zetten.

Dit fenomeen werd toegelicht door Andreas Wismeijer (psycholoog aan Tilburg Universiteit) tijdens een seminar over consumentengedrag van de AFM dat ik begin deze maand bezocht. Veel partijen uit de financiële wereld waren aanwezig om mee te denken over hoe we consumenten het beste kunnen ondersteunen.

Survival of the fittest

Voor onze voorouders waren olifantenpaadjes misschien wel de reden dat ze konden overleven. Iemand die goed energie kon besparen, was nu eenmaal sterker: survival of the fittest. Ons brein stamt van hen af: een heleboel dingen die wij doen – ‘irrationele’ keuzes die we maken – maken we omdat we daar ooit voordeel van hadden. En het is heel lastig om deze instinctieve gedragingen te veranderen.

Het besef dat het gedrag van consumenten niet per definitie rationeel is, is de afgelopen tijd enorm gegroeid binnen het werkveld. Voorbeelden op het gebied van financieel gedrag zijn er te over, denk bijvoorbeeld aan de latte factor of onze mentale boekhouder.

Goede intenties zijn niet genoeg

Mensen maken dus ‘gekke’ beslissingen, die lang niet altijd overeenkomen met wat we rationeel gezien zouden verwachten. Even omlopen zorgt toch niet voor problemen? Een extra formulier invullen om ergens gratis gebruik van te kunnen maken klinkt als een kleine moeite. Toch gedragen we ons vaak niet logisch.

Uit interviews met zelfstandige beleggers kwam de AFM er bijvoorbeeld achter dat de passenheidstoets niet altijd gebruikt wordt zoals de AFM deze heeft bedoeld. Toen een vrouw gevraagd werd of ze de passendheidstoets had ingevuld, antwoordde ze dat ze zo had geantwoord, dat ze alles mocht kiezen. Bij iemand anders was het resultaat dat hij beter niet in turbo’s kon beleggen. Het antwoord op de vraag waarin hij dan nu aan het beleggen was, luidde dan ook: ‘turbo’s’!

De AFM heeft deze toets in het leven geroepen om de consument te beschermen tegen onverstandige keuzes. Maar deze goede intenties blijken dus niet afdoende om de consument te helpen goede financiële keuzes te maken… Zonder dit onderzoek zou nog steeds worden gedacht dat deze toets daarvoor een effectief instrument is!

Wat kunt u wél doen?

Dit is een vraag die de AFM zich stelt en die ook in het werkveld steeds vaker naar voren komt. Informatie geven blijkt niet (altijd) effectief te zijn. Prima, maar wat is dan het alternatief?

Met deze vraag ben ik dagelijks bezig. Want onze keuzes zijn misschien niet logisch, maar wel (en ik weet dat we dit niet graag over onszelf horen) voorspelbaar. Vanuit de gedragswetenschappen kunnen we veel gedrag verklaren en daarmee ook ten goede beïnvloeden.

Tijdens het seminar heeft meer dan 90 procent van de professionals aangegeven iets met deze gedragsinzichten te willen doen en mee te willen werken aan initiatieven die hiermee aan de slag gaan. Ze weten echter vaak niet waar ze moeten beginnen: hoe zijn deze inzichten voor onze praktijk relevant en wat kunnen we hiermee? En hoe kunnen we testen of iets effectief is?

Ik denk graag met u mee

Wij hebben als Nibud veel kennis vanuit de wetenschap én de praktijk op het gebied van financieel gedrag. Vanuit deze expertise denk ik dan ook graag met u mee over uw vragen en dilemma’s.  Mocht u dus niet weten hoe u met alle gedragsinzichten aan de slag kunt of moet gaan, dan kunt u altijd contact met mij opnemen voor meer informatie.

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Laat een bericht achter

Uw E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden zijn vereist.

Geschreven door

Minou van der Werf

Minou van der Werf

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen actueel

Financiële administratie in een digitaal tijdperk (2018)

Twee risicogroepen: 18 - 35-jarigen en de niet-digitaal vaardigen.

lees meer › Onderzoeksrapport
13 februari 2018

Man – Vrouw

lees meer ›Blog

Factsheet Geld en Relatie (2018)

Hoe gaan mannen en vrouwen om met de huishoudfinanciën?

lees meer › Onderzoeksrapport

Opkomst verhogen met een sms (2017)

Nibud-experiment leidt tot nieuwe werkwijze Groningse Kredietbank.

lees meer › Onderzoeksrapport

Lezing Gek met geld

Lezing Gek met geld

De psychologische principes achter omgaan met geld.

meer info › Diensten

Aanpak financiële problemen bij werknemers

Het Nibud biedt een effectieve combinatie van coaching, tools en opleidingen.

lees meer › Artikel
08 augustusus 2017

Masterclass Financieel gedrag in New York

lees meer ›Blog

Lezing Jongeren

Lezing Jongeren

Hoe komen jongeren rond? Hoe zit het met schulden?

meer info › Diensten

Lezing Financieel gedrag – interventies

Lezing Financieel gedrag – interventies

Over gedragsbeïnvloeding en effectiviteit.

meer info › Diensten
23 januari 2017

Financial guidance in Europa

lees meer ›Blog

Onderzoek gedragsinterventies in schuldhulpverlening

Samen met Delta Lloyd Foundation doet Nibud onderzoek naar gedragsinterventies.

lees meer › Praktijkverhaal

Kans op financiële problemen (2016)

Hoe mensen met hun geld omgaan is belangrijker dan hoogte inkomen.

lees meer › Onderzoeksrapport