Koopkracht 2019-2020: de belangrijkste veranderingen

Op Prinsjesdag berekent het Nibud wat de gevolgen van beleidsmaatregelen zijn die in januari worden ingevoerd. Welke effecten van beleid, prijs- en inkomensveranderingen spelen dit jaar een rol in de koopkrachtberekeningen?

Over Nibud-koopkrachtberekeningen

Het Nibud berekent de koopkrachtverandering door verwachte wijzigingen in beleid, in prijzen en in inkomens te vertalen in plaatjes voor een set voorbeeldhuishoudens. Door deze veranderingen inzichtelijk te maken, helpen we huishoudens voorbereid te zijn. Lees meer over waarom het Nibud koopkracht berekent, hoe we dat doen en wat huishoudens met de verwachtingen kunnen.

De belangrijkste veranderingen in 2020

Hieronder lichten we toe welke veranderingen in beleid, prijzen en lonen dit jaar een rol spelen.

Beleid

Het kabinet neemt een aantal maatregelen waardoor de belastingen dalen. Het twee schijvenstelsel wordt versneld ingevoerd en de heffingskortingen gaan omhoog. Verder dalen de aftrekposten voor de hoogste inkomens. Daarnaast gaan een aantal toeslagen omhoog, namelijk het kindgebonden budget voor stellen en de huurtoeslag bij een hoger inkomen.

Specifiek gaat het om de volgende veranderingen per 1 januari 2020:

Een stelsel met twee belastingschijven en hogere heffingskortingen

  • De tarieven voor de inkomstenbelasting in de eerste schijf gaat omhoog van 36,65% naar 37,35%. De tweede en derde schijf dalen van 38,1% naar 37,35% en de vierde schijf van 51,75% naar 49,5%. Zo blijven er maar twee schijven over.
  • De algemene heffingskorting gaat 145 euro omhoog, maar wordt wel iets sneller afgebouwd.
  • De uitbetaling van de algemene heffingskorting van de minstverdienende partner gaat net als de afgelopen jaren iets omlaag.
  • De maximale arbeidskorting gaat met 420 euro omhoog.

Deze maatregelen zijn direct merkbaar op de loonstrook.

Aftrekposten leveren minder op voor de hoogste inkomens

  • De hypotheekrenteaftrek in de hoogste belastingschijf wordt versneld afgebouwd.
  • Het maximale tarief waartegen andere aftrekposten (zorgkosten, etc) mogen worden afgetrokken gaat omlaag.
  • De zelfstandigenaftrek gaat 250 euro omlaag.

Eigen woning

  • Het eigenwoningforfait daalt met 0,05%.
  • Het maximale tarief waartegen de hypotheekrente voor de eigen woning mag worden afgetrokken daalt van 49,5% naar 46%.
  • De bijtelling bij geen of geringe eigenwoningschuld stijgt van 3,3% naar 6,6%.

Deze maatregelen zijn merkbaar bij de belastingaangifte over 2020 in 2021, of via de voorlopige aanslag.

Toeslagen

  • De maximale kinderbijslag gaat 5 euro per kwartaal omhoog.
  • Het kindgebonden budget wordt voor tweeoudergezinnen pas vanaf een inkomen van bijna 38.000 euro afgebouwd, in plaats van 21.000 euro.
  • De huurtoeslag wordt vanaf een inkomen van 22.700 euro geleidelijk afgebouwd, in plaats van dat er vanaf dat inkomen helemaal geen recht meer is op huurtoeslag. (voor tweepersoonshuishoudens is dat bedrag 30.825 euro).
  • De zorgtoeslag wordt verhoogd met 5 euro per maand voor alleenstaanden en alleenstaande ouders. Stellen krijgen 8 euro meer zorgtoeslag per maand.

Uitkeringen stijgen

  • De AOW-uitkering gaat met 2,8% omhoog
  • De aanvullende pensioenen worden niet geïndexeerd
  • De bijstandsuitkering gaat met 2,6% omhoog
  • De WW/WIA-uitkeringen stijgen met 2,3%

De stijging is deels per 1 januari en een deel per 1 juli.

Effect van dit beleid

Als alleen wordt gekeken naar de beleidswijzigingen, dan stijgt de koopkracht voor 100 voorbeeldhuishoudens stijgt het inkomen met 0,9 tot 5,1 procent.

Prijzen

Het overheidsbeleid is niet het enige dat verandert. In de koopkracht wordt ook rekening gehouden met prijsstijgingen. Dit zijn verwachtingen. Het is immers vooraf niet zeker hoeveel de prijzen zullen stijgen. Vorig jaar was de verwachting op Prinsjesdag dat de prijzen in 2019 met 2,4% zouden stijgen. Het lijkt er nu op dat de prijzen met 2,8% zijn gestegen.

De prijzen zijn in 2019 relatief hard gestegen door onder andere de verhoging van de energiebelasting en het lage btw-tarief. Komend jaar is de prijsstijging met 1,5% naar verwachting relatief beperkt.

Leestip: uitleg over koopkracht en inflatie aan de hand van het mandje van uitgaven

Er is rekening gehouden met de volgende wijzigingen:

  • De premie voor de basiszorgverzekering stijgt met 3 euro per maand
  • De energiebelasting wordt verlaagd.

Bij deze prijsstijgingen daalt de koopkracht voor enkele van de 100 voorbeelden die we hebben berekend met maximaal 0,5 procent. Hierbij is echter nog geen rekening gehouden met loonstijgingen.

Lonen

Met de veranderingen per 1 januari 2020 en de prijsstijgingen zijn we er nog niet. De meeste mensen die in loondienst werken, profiteren waarschijnlijk ook van de verhoging van het cao-loon. De verwachting is dat de lonen volgend jaar met 2,5% zullen stijgen.

Net als de prijsstijgingen is ook dit een gemiddelde. Niet iedereen krijgt evenveel, en ook niet direct vanaf de maand januari. Er zijn ook groepen waar het cao-loon niet stijgt. Zelfstandigen moeten bijvoorbeeld zelf een tarief vaststellen.

Bij een gemiddelde loonstijging van 2,5% stijgt de koopkracht van de 100 voorbeelden gemiddeld met 1,9 procent (dit varieert van 0,2 tot 4,6 procent).

Pensioenkorting

In de berekeningen is (nog) geen rekening gehouden met mogelijke pensioenkortingen. Als die plaatsvinden, dan valt de koopkracht van gepensioneerden met een aanvullend pensioen lager uit.

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Jasja Bos

Jasja Bos

Sr. Wetenschappelijk medewerker

Medewerker

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen lezen

18 september 2018

Nibud: Koopkrachtplaatjes grillig

lees meer ›Persbericht
17 september 2019

Nibud: Koopkracht niet-werkenden stijgt nauwelijks

lees meer ›Persbericht
17 september 2019

Koopkracht: het mandje van de inflatie

lees meer ›Blog

Koopkrachtberekenaar

Bekijk per huishoudtype de verwachte koopkrachtverandering voor komend jaar.

lees meer › Tool

Over koopkrachtplaatjes

Wat kunnen individuele huishoudens met de Nibud-koopkrachtplaatjes?

lees meer › Artikel

Lezing Koopkracht

Lezing Koopkracht

Hoe berekent het Nibud koopkrachteffecten?

meer info › Diensten

Koopkrachtberekeningen regeerakkoord kabinet-Rutte III

Bijstandsgerechtigden en gepensioneerden blijven achter.

lees meer › Onderzoeksrapport

Referentiecijfers en begrotingen

We berekenen referentiecijfers voor budgetvoorlichting en kredietverlening.

lees meer › Artikel

Koopkrachtontwikkeling

Het Nibud berekent deze ontwikkelingen door voor verschillende groepen.

lees meer › Artikel
19 juni 2019

Koopkrachtstijging minder hoog dan verwacht

lees meer ›Nieuwsbericht
18 januari 2019

Koopkracht – hoe zit dat bij mij?

lees meer ›Blog
10 december 2018

Correctie in berekeningen Nibud-rapport Koopkrachtontwikkelingen van werkenden en gepensioneerden 2010-2019

lees meer ›Nieuwsbericht