Koopkracht 2019-2020: de belangrijkste veranderingen

Het Nibud berekent regelmatig wat de gevolgen van beleidsmaatregelen zijn. Welke effecten van beleid, prijs- en inkomensveranderingen spelen dit jaar een rol in de koopkrachtberekeningen?

Over Nibud-koopkrachtberekeningen

Het Nibud berekent de koopkrachtverandering door verwachte wijzigingen in beleid, in prijzen en in inkomens te vertalen in plaatjes voor een set voorbeeldhuishoudens. Door deze veranderingen inzichtelijk te maken, helpen we huishoudens voorbereid te zijn. Lees meer over waarom het Nibud koopkracht berekent, hoe we dat doen en wat huishoudens met de verwachtingen kunnen.

De belangrijkste veranderingen in 2020

Hieronder lichten we toe welke veranderingen in beleid, prijzen en lonen dit jaar een rol spelen.

Beleid

Het kabinet heeft een aantal maatregelen genomen, waardoor de belastingen dalen. Het twee schijvenstelsel is versneld ingevoerd en de heffingskortingen zijn gestegen. Verder zijn de aftrekposten voor de hoogste inkomens gedaald. Daarnaast zijn een aantal toeslagen verhoogd, namelijk het kindgebonden budget voor stellen en de huurtoeslag bij een hoger inkomen. Ook zijn de beperkingen voor 16- en 17-jarigen op de kinderbijslag vervallen.

Specifiek gaat het om de volgende veranderingen per 1 januari 2020:

Een stelsel met twee belastingschijven en hogere heffingskortingen

  • De tarieven voor de inkomstenbelasting in de eerste schijf zijn gestegen van 36,65% naar 37,35%. De tweede en derde schijf zijn gedaald van 38,1% naar 37,35% en de vierde schijf van 51,75% naar 49,5%. Zo blijven er maar twee schijven over.
  • De algemene heffingskorting is gestegen met 234 euro, maar wordt wel iets sneller afgebouwd.
  • De uitbetaling van de algemene heffingskorting van de minstverdienende partner gaat – net als de afgelopen jaren – iets omlaag. Vanaf 2020 geldt deze beperkte uitbetaling ook voor de arbeidskorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting.
  • De maximale arbeidskorting is verhoogd met 420 euro.

Deze maatregelen zijn direct merkbaar op de loonstrook.

Aftrekposten leveren minder op voor de hoogste inkomens

  • Het maximale tarief waartegen aftrekposten (hypotheekrente, ondernemersaftrek, zorgkosten, etc.) mogen worden afgetrokken, gaat omlaag naar 46%.
  • De zelfstandigenaftrek is verlaagd met 250 euro.

Eigen woning

  • Het eigenwoningforfait is verlaagd met 0,05%.
  • Het maximale tarief waartegen de hypotheekrente voor de eigen woning mag worden afgetrokken, is verlaagd van 49% naar 46%.
  • De bijtelling bij geen of geringe eigenwoningschuld is gestegen van 3,3% naar 6,6%.

Deze maatregelen zijn merkbaar bij de belastingaangifte over 2020 in 2021, of via de voorlopige aanslag.

Toeslagen

  • De maximale kinderbijslag gaat niet omhoog.
  • Het kindgebonden budget wordt voor tweeoudergezinnen pas vanaf een inkomen van ruim 38.000 euro afgebouwd, in plaats van 21.000 euro. Zij hebben daardoor langer recht op het maximale kindgebonden budget.
  • De inkomensgrenzen bij de huurtoeslag vervallen, waardoor meer mensen recht krijgen op huurtoeslag.
  • De maximale zorgtoeslag is verhoogd met 5 euro per maand voor alleenstaanden en alleenstaande ouders. Voor stellen is dit 8 euro.

Uitkeringen stijgen

  • De AOW-uitkering voor alleenstaanden is gestegen met 3,1% en voor paren is dit 2,8%
  • De meeste aanvullende pensioenen worden niet geïndexeerd
  • De bijstandsuitkering is gestegen met 2,7% omhoog
  • De WW/WIA-uitkeringen zijn gestegen met 2,3%

De stijging is deels per 1 januari en een deel per 1 juli.

Effect van dit beleid

Als alleen wordt gekeken naar de beleidswijzigingen, dan stijgt de koopkracht voor 100 voorbeeldhuishoudens met 0,1 tot 5,2 procent.

Prijzen

Het overheidsbeleid is niet het enige dat verandert. In de koopkracht wordt ook rekening gehouden met prijsstijgingen. Dit zijn verwachtingen. Het is immers vooraf niet zeker hoeveel de prijzen zullen stijgen. Vorig jaar was de verwachting op Prinsjesdag dat de prijzen in 2020 met 1,45% zullen stijgen. Volgens de laatste verwachtingen stijgen de prijzen met gemiddeld 1,6%.

De prijzen zijn in 2019 relatief hard gestegen door onder andere de verhoging van de energiebelasting en het lage btw-tarief. Komend jaar is de prijsstijging met 1,6% naar verwachting relatief beperkt.

Leestip: uitleg over koopkracht en inflatie aan de hand van het mandje van uitgaven.

Er is rekening gehouden met de volgende wijzigingen:

  • De premie voor de basiszorgverzekering is gemiddeld met 3 euro per maand gestegen.
  • De energiebelasting is verlaagd.

Bij deze prijsstijgingen daalt de koopkracht voor enkele van de 100 voorbeelden die we hebben berekend met maximaal 1,1 procent. Hierbij is echter nog geen rekening gehouden met loonstijgingen.

Lonen

Met de veranderingen per 1 januari 2020 en de prijsstijgingen zijn we er nog niet. De meeste mensen die in loondienst werken, profiteren waarschijnlijk ook van de verhoging van het cao-loon. De verwachting is dat de lonen dit jaar met 2,8% zullen stijgen.

Net als de prijsstijgingen is ook dit een gemiddelde. Niet iedereen krijgt evenveel, en ook niet direct vanaf de maand januari. Er zijn ook groepen waar het cao-loon niet stijgt. Zelfstandigen moeten bijvoorbeeld zelf een tarief vaststellen.

Bij een gemiddelde loonstijging van 2,8% stijgt de koopkracht van de 100 voorbeelden gemiddeld met 2,0 procent (dit varieert van 0,1 tot 4,9 procent).

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Jasja Bos

Jasja Bos

Sr. Wetenschappelijk medewerker

Medewerker

Marjan Verberk – de Kruik

Marjan Verberk – de Kruik

Wetenschappelijk medewerker

Medewerker

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen lezen

Koopkrachtberekenaar

Bekijk per huishoudtype de verwachte koopkrachtverandering voor komend jaar.

lees meer › Tool

Over koopkrachtplaatjes

Wat kunnen individuele huishoudens met de Nibud-koopkrachtplaatjes?

lees meer › Artikel

Koopkrachtberekeningen regeerakkoord kabinet-Rutte III

Bijstandsgerechtigden en gepensioneerden blijven achter.

lees meer › Onderzoeksrapport

Referentiecijfers en begrotingen

We berekenen referentiecijfers voor budgetvoorlichting en kredietverlening.

lees meer › Artikel

Koopkrachtontwikkeling

Het Nibud berekent deze ontwikkelingen door voor verschillende groepen.

lees meer › Artikel
23 januari 2020

De psychologie van koopkracht

lees meer › Blog
23 januari 2020

Vooral werkenden met kinderen gaan er in 2020 op vooruit

lees meer › Persbericht
17 september 2019

Nibud: Koopkracht niet-werkenden stijgt nauwelijks

lees meer › Persbericht
17 september 2019

Koopkracht: het mandje van de inflatie

lees meer › Blog
19 juni 2019

Koopkrachtstijging minder hoog dan verwacht

lees meer › Nieuwsbericht
18 januari 2019

Koopkracht – hoe zit dat bij mij?

lees meer › Blog
10 december 2018

Correctie in berekeningen Nibud-rapport Koopkrachtontwikkelingen van werkenden en gepensioneerden 2010-2019

lees meer › Nieuwsbericht