Geschreven door

Gea Schonewille

Gea Schonewille

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Irrationele congresgasten

Weblog | 9 maart 2015

Als onderzoekers leek het ons een mooi experiment om de gasten van het Nibud Jubileumcongres dezelfde vragen te stellen als de deelnemers aan de peiling “Financieel gedrag en psychologische principes”.

We voegden een vraag toe: “Wilt u in de koffiepauze een appel of een croissantje?” 52 procent koos voor een appel. Dat betekende dat er zo’n 120 appels gegeten zouden worden. Het waren er… 30. Hoe kan dat?

Veel uren

“Nou Gea, ik wens je morgen veel plezier. Waarschijnlijk zal ik je niet veel zien. Ik heb er zin in, en de koningin ook!” Zo liet de adjudant me weten op de vooravond van het Nibud Jubileumcongres. Waarop ik antwoordde: “We zijn er helemaal klaar voor; de ramen van het Muntgebouw zijn netjes gelapt.” Het was bijna alsof we elkaar al jaren kennen. Nu hadden we de afgelopen maanden ook veel contact gehad, want als Máxima komt heb je flink wat te regelen…

Toen mij werd gevraagd of ik wilde helpen bij het organiseren van ons jubileumcongres zei ik meteen: ja! Ik had toen nog geen weet waartegen ik eigenlijk ja zei. Wat kwam er veel bij kijken en wat zijn er veel uren ingestoken! Maar we mogen trots zijn op het resultaat. “Het was een inspirerende dag”, “we hebben genoten!” waren enkele van de reacties na afloop. Mensen kregen het er warm van. Dat kwam overigens niet alleen door de inspiratie, maar ook door de temperatuur in de zaal 🙂

Appel of croissant?

Elly Blanksma, onze bestuursvoorzitter, opende het congres. Daarna luisterden we naar de toespraak van Hare Majesteit Koningin Máxima. Het programma ging verder met bijzonder hoogleraar voor de Nibud-leerstoel Wilco van Dijk. Hoogleraar Economische Psychologie Marcel Zeelenberg van de universiteit Tilburg verhaalde over hebzucht.

Toen was Nibud-collega Tamara Madern aan de beurt. Ze besprak de resultaten uit de Nibud-peiling naar financieel gedrag en psychologische principes. Nu leek het ons als onderzoekers interessant om de congresgasten dezelfde vragenlijst voor te leggen en zo te bewijzen dat iedereen – óók slimme congresgangers –  dit gedrag vertoont. We voegden een vraag toe: “Wilt u in de koffiepauze een appel of een croissantje?” 52 procent koos voor een appel. Dat betekende dat er zo’n 120 appels gegeten zouden worden in de kleine pauze. Het waren er… 30.

Hoe kan dat nou? De ‘present bias’ en ‘optimism bias’ kunnen dit verklaren. In de toekomst zijn we van plan verstandige keuzes te maken. Is de toekomst eenmaal daar, dan hebben we genoeg redenen om die verstandige keuze te negeren. “Ik heb vanmorgen weinig gegeten”’ of  “Ik begin morgen met gezond eten”.

Framing experiment

Een ander live-experiment, was een vraag voor het publiek: “Wie gaat het beste met haar financiën om: Minou of Gea?” We toonden foto’s van Minou achter een rommelige bureau met rondslingerende pumps en wehkamp.nl op haar scherm. En ik juist achter een net bureau, met spaarvarkens in beeld en een keurig excel sheet op mijn computer. Minou gezellig lunchend met collega’s, ik alleen aan tafel met de krant.

framing experiment congres

 

Maar liefst 74 procent van het publiek dacht dat ik het beste met financiën omga. Een typisch voorbeeld van hoe framen invloed heeft op onze keuzes. De “verpakking” beïnvloedt ons sterk. Dit laat zien dat we ons altijd moeten blijven afvragen of we onze keuzes maken gebaseerd op de juiste overwegingen.

Irrationeel is niet gelijk aan dom of raar

Wat ik een mooie boodschap vind van deze dag, is dat ons irrationele gedrag vaak vóór ons werkt. Irrationeel gedrag is niet dom of raar. Irrationeel gedrag is gedrag waar we niet goed over nagedacht hebben. Vaak helpt ons dat, want stel je voor dat we overal over na moesten denken, dan zou het leven toch wel erg kort worden. Vaak zijn irrationele keuzes ook goede keuzes. Maar soms loont het toch om langer na te denken.

Al met al was het voor ons en voor vele anderen een inspirerende dag, en ja, daar krijg je het ook warm van…

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Geschreven door

Gea Schonewille

Gea Schonewille

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen actueel

21 maart 2018

Voorjaar: informatiebijeenkomsten Startpunt Geldzaken

lees meer ›Nieuwsbericht

Voor 1 dag arm

Voor 1 dag arm

Beleef 1 dag in armoede via serious gaming (op uw eigen locatie)

meer info › Opleidingen
20 april 2018

‘Geef mensen de grip op hun geld weer terug’

lees meer ›Blog

Financiële administratie in een digitaal tijdperk (2018)

Twee risicogroepen: 18 - 35-jarigen en de niet-digitaal vaardigen.

lees meer › Onderzoeksrapport
16 april 2018

Nibud: minstens 40 procent van de Nederlanders worstelt met financiële administratie

lees meer ›Persbericht

Lezing Financiële (digitale) administratie

Lezing Financiële (digitale) administratie

Hoe kunnen mensen hun financiële administratie op orde houden?

meer info › Diensten
06 april 2018

Terugblik Nibud congres

lees meer ›Nieuwsbericht

Pensioen: hoe weet u hoeveel u straks heeft?

Zet in drie stappen op een rij welke inkomsten u na pensionering heeft.

lees meer › Artikel

Aanmelden e-mailcoaching Bewaar

lees meer › Artikel
27 maart 2018

Kasboekje van Nederland

lees meer ›Nieuwsbericht
22 maart 2018

Nibud betrokken bij nieuwe buddy-schuldenapp Fikks

lees meer ›Nieuwsbericht
19 maart 2018

Studerende kinderen… wie gaat dat betalen?

lees meer ›Blog