Geschreven door

Gea Schonewille

Gea Schonewille

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Irrationele congresgasten

Weblog | 9 maart 2015

Als onderzoekers leek het ons een mooi experiment om de gasten van het Nibud Jubileumcongres dezelfde vragen te stellen als de deelnemers aan de peiling “Financieel gedrag en psychologische principes”.

We voegden een vraag toe: “Wilt u in de koffiepauze een appel of een croissantje?” 52 procent koos voor een appel. Dat betekende dat er zo’n 120 appels gegeten zouden worden. Het waren er… 30. Hoe kan dat?

Veel uren

“Nou Gea, ik wens je morgen veel plezier. Waarschijnlijk zal ik je niet veel zien. Ik heb er zin in, en de koningin ook!” Zo liet de adjudant me weten op de vooravond van het Nibud Jubileumcongres. Waarop ik antwoordde: “We zijn er helemaal klaar voor; de ramen van het Muntgebouw zijn netjes gelapt.” Het was bijna alsof we elkaar al jaren kennen. Nu hadden we de afgelopen maanden ook veel contact gehad, want als Máxima komt heb je flink wat te regelen…

Toen mij werd gevraagd of ik wilde helpen bij het organiseren van ons jubileumcongres zei ik meteen: ja! Ik had toen nog geen weet waartegen ik eigenlijk ja zei. Wat kwam er veel bij kijken en wat zijn er veel uren ingestoken! Maar we mogen trots zijn op het resultaat. “Het was een inspirerende dag”, “we hebben genoten!” waren enkele van de reacties na afloop. Mensen kregen het er warm van. Dat kwam overigens niet alleen door de inspiratie, maar ook door de temperatuur in de zaal 🙂

Appel of croissant?

Elly Blanksma, onze bestuursvoorzitter, opende het congres. Daarna luisterden we naar de toespraak van Hare Majesteit Koningin Máxima. Het programma ging verder met bijzonder hoogleraar voor de Nibud-leerstoel Wilco van Dijk. Hoogleraar Economische Psychologie Marcel Zeelenberg van de universiteit Tilburg verhaalde over hebzucht.

Toen was Nibud-collega Tamara Madern aan de beurt. Ze besprak de resultaten uit de Nibud-peiling naar financieel gedrag en psychologische principes. Nu leek het ons als onderzoekers interessant om de congresgasten dezelfde vragenlijst voor te leggen en zo te bewijzen dat iedereen – óók slimme congresgangers –  dit gedrag vertoont. We voegden een vraag toe: “Wilt u in de koffiepauze een appel of een croissantje?” 52 procent koos voor een appel. Dat betekende dat er zo’n 120 appels gegeten zouden worden in de kleine pauze. Het waren er… 30.

Hoe kan dat nou? De ‘present bias’ en ‘optimism bias’ kunnen dit verklaren. In de toekomst zijn we van plan verstandige keuzes te maken. Is de toekomst eenmaal daar, dan hebben we genoeg redenen om die verstandige keuze te negeren. “Ik heb vanmorgen weinig gegeten”’ of  “Ik begin morgen met gezond eten”.

Framing experiment

Een ander live-experiment, was een vraag voor het publiek: “Wie gaat het beste met haar financiën om: Minou of Gea?” We toonden foto’s van Minou achter een rommelige bureau met rondslingerende pumps en wehkamp.nl op haar scherm. En ik juist achter een net bureau, met spaarvarkens in beeld en een keurig excel sheet op mijn computer. Minou gezellig lunchend met collega’s, ik alleen aan tafel met de krant.

framing experiment congres

 

Maar liefst 74 procent van het publiek dacht dat ik het beste met financiën omga. Een typisch voorbeeld van hoe framen invloed heeft op onze keuzes. De “verpakking” beïnvloedt ons sterk. Dit laat zien dat we ons altijd moeten blijven afvragen of we onze keuzes maken gebaseerd op de juiste overwegingen.

Irrationeel is niet gelijk aan dom of raar

Wat ik een mooie boodschap vind van deze dag, is dat ons irrationele gedrag vaak vóór ons werkt. Irrationeel gedrag is niet dom of raar. Irrationeel gedrag is gedrag waar we niet goed over nagedacht hebben. Vaak helpt ons dat, want stel je voor dat we overal over na moesten denken, dan zou het leven toch wel erg kort worden. Vaak zijn irrationele keuzes ook goede keuzes. Maar soms loont het toch om langer na te denken.

Al met al was het voor ons en voor vele anderen een inspirerende dag, en ja, daar krijg je het ook warm van…

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Geschreven door

Gea Schonewille

Gea Schonewille

Wetenschappelijk medewerker

medewerker

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen actueel

18 september 2018

Nibud: Koopkrachtplaatjes grillig

lees meer ›Persbericht

Minima-effectrapportage

Test het minimabeleid in uw gemeente met de Minima-effectrapportage van het Nibud.

lees meer › Artikel
13 november 2018

Nibud viert 40-jarig bestaan met Jubileumcongres Geld & Gedrag

lees meer ›Nieuwsbericht
07 november 2018

Blog: Leuk, mijn pensioen regelen!

lees meer ›Blog
06 november 2018

Nieuw geldplan Pensioen helpt inkomen voor later grondig inventariseren

lees meer ›Nieuwsbericht

Arjan Vliegenthart

Arjan Vliegenthart

Directeur-bestuurder

Medewerker
01 november 2018

Nibud: Hypotheeknormen 2019 vrijwel gelijk aan 2018

lees meer ›Persbericht

Rapport Financieringslastnormen 2019

Advies voor de financieringslastnormen voor 2019.

lees meer › Onderzoeksrapport
01 november 2018

Nibud pleit voor strenge acceptatieprocedures bij alle soorten leningen, ook kleine kredieten

lees meer ›Persbericht

Een persoonlijke lening: keuzes en ervaringen van consumenten (2018)

Onderzoek naar keuzes van consumenten bij persoonlijke leningen.

lees meer › Onderzoeksrapport
30 oktober 2018

Koopkrachtontwikkelingen gepensioneerden en werkenden van 2010 tot 2019

lees meer ›Nieuwsbericht
23 oktober 2018

Miskopen: iedereen doet ze (wij ook)

lees meer ›Blog