Geldproblemen oplossen met gedragswetenschap

Nieuwsbericht | 4 april 2016

Hoe motiveren en activeren we mensen om financieel gezond gedrag te vertonen? Het Nibud is met behulp van Delta Lloyd Foundation een onderzoek gestart waarbij wordt gekeken welke gedragsinterventies het meest effectief zijn om in te zetten om mensen uit de schulden te helpen en te houden.

Nibud-onderzoeker Minou van der Werf verricht deze studie in het kader van haar promotie-onderzoek onder leiding van bijzonder hoogleraar Wilco van Dijk van de Nibud-leerstoel ‘Psychologische determinanten van economisch keuzegedrag’ aan de Universiteit van Leiden.

Het Nibud verwacht dat een grote groep consumenten met geldproblemen beter geholpen kan worden door theorieën uit de gedragswetenschappen toe te passen. De afgelopen jaren stond vooral het aanleren van kennis en vaardigheden centraal. Door nu de focus op het motiveren en activeren van goed financieel gedrag te leggen verwacht het Nibud een belangrijke slag te slaan.

Van gedragswetenschap naar de dagelijkse praktijk

Om te weten welke interventie nu echt effect in de praktijk is, heeft Van der Werf eerst een literatuurstudie verricht om te kijken welke interventies in theorie het meest kansrijk zijn. Vervolgens gaat de Nibud-onderzoeker deze interventie in de praktijk toetsen.

Het is voor het eerst dat een brede wetenschappelijke analyse van de literatuur uit de gedragswetenschappen is vertaald naar concrete interventies voor schuldpreventie. De focus van Nibud-onderzoeker Van der Werf ligt op onderzoeken welke interventies helpen bij het motiveren en activeren van (nieuw) financieel gezond gedrag. De literatuurstudie richtte zich daarom vooral op de volgende onderwerpen:

  • Effectieve doelen stellen
  • Focus op de sterke kanten
  • Volhouden in de eigen omgeving

De belangrijkste conclusie uit deze literatuurstudie is dat er vanuit de gedragswetenschappen veel mogelijkheden zijn om huidige projecten die gericht zijn op het vergroten van financiële zelfredzaamheid te versterken.

Theorie in praktijk toegepast

Nu de literatuurstudie is afgerond, heeft Van der Werf de meest kansrijke interventies uitgezocht die zij in de dagelijkse praktijk gaat toetsen. Voor het Nibud en Delta Lloyd Foundation is het van belang om te weten hoe de consument echt kan worden gemotiveerd om zijn (geld)gedrag aan te passen, zodat de financiële zelfredzaamheid kan worden vergroot.

De interventies die op effectiviteit worden onderzocht zijn:

  1. Afspraken nakomen met herinneringen
    Door de waan van alledag kunnen afspraken worden vergeten en doelen uit het oog worden verloren. Zeker bij mensen die continu schaarste van geld ervaren. Door te bekijken hoe deze mensen het best aan afspraken kunnen worden herinnerd, zonder dat het averechts werkt, wil het Nibud in kaart brengen hoe onder andere bedrijven, vrijwilligers en budgetcoaches dit het beste kunnen doen.
  2. Met kleine stappen, meer bereik
    Door grotere taken op te delen in kleinere stappen en de voortgang in beeld te brengen, blijven mensen gemotiveerd en wordt het makkelijker om goed gedrag vol te houden. De focus ligt dan niet alleen op wat nog niet behaald is, maar vooral op wat tot nu toe al is bereikt. Maar hoe doe je dat precies met mensen met geldproblemen en hoe blijft het makkelijk, maar bereik je bijvoorbeeld wel dat mensen de nodige vooruitgang boeken/hun doelen behalen.

Door deze interventies in de praktijk te toetsen, hoopt het Nibud professionals die consumenten helpen (meer) grip op hun geld te krijgen (zoals budgetcoaches en vrijwilligers) beter te kunnen adviseren over hoe zij het beste mensen met geldproblemen kunnen helpen.

Nibud-leerstoel economisch keuzegedrag

Dit promotie-onderzoek is onderdeel van een onderzoeksprogramma in het kader van de Nibud-leerstoel ‘Psychologische determinanten van economisch keuzegedrag’ aan de Universiteit van Leiden. Het onderzoeksprogramma onder leiding van Nibud-hoogleraar van Dijk omvat meerdere studies waarbij theorieën uit de gedragswetenschappen worden onderzocht op toepasbaarheid in de dagelijkse financiële praktijk van huishoudens in Nederland.

Delta Lloyd Foundation

Delta Lloyd Foundation ondersteunt sinds 2008 initiatieven die bijdragen aan financiële zelfredzaamheid en financieel bewustzijn in de samenleving. Dat doen ze met financiële steun en met de vrijwillige inzet van medewerkers van Delta Lloyd.

Sinds 2015 richt Delta Lloyd Foundation zich op het aanpakken en terugdringen van armoede door schulden in Nederland. In aanvulling daarop is de Foundation sinds 2014 initiatiefnemer van de landelijke schuldeiserscoalitie ‘Van Schulden naar Kansen’: verzekeraars, energiebedrijven, incassobureaus, telecombedrijven, deurwaarders en woningcorporaties hebben in deze coalitie de handen ineen geslagen om probleemschulden aan te pakken.

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Contact

U kunt op verschillende manieren contact opnemen met het Nibud.

Ga verder

Anderen actueel

Hoogeveen: samen met werkgevers geldproblemen eerder in beeld

Nibud-workshop Wie zijn de werkende armen was een eye-opener.

lees meer › Praktijkverhaal

Rapport Geldzaken in de praktijk 2018-2019

Hoe organiseren Nederlanders de afgelopen 15 jaar hun geldzaken?

lees meer › Onderzoeksrapport

Uw inwoner wordt 18

Hoe kan een gemeente de 18e verjaardag van inwoners goed benutten voor schuldpreventie?

lees meer › Artikel

Rapport Aanbevelingen voor effectiviteitsonderzoek in de schuldhulpverlening

Wat is de effectiviteit van maatregelen in de schuldhulpverlening?

lees meer › Onderzoeksrapport

Nibud Kinderonderzoek (2018)

Onderzoek onder ouders naar het financiële gedrag en de financiële situatie van hun kind.

lees meer › Onderzoeksrapport

Financiële problemen 2018

Onderzoek Geldzaken in de praktijk 2018 - 2019, deel 1.

lees meer › Onderzoeksrapport

Platform Schuldhulpverlening levert regelmatig nieuwe inzichten op

Wat haalt de gemeente Delft uit het Nibud Platform Schuldhulpverlening?

lees meer › Praktijkverhaal

‘Inzet Nibud-coach creëert veel rust, ook op de werkvloer’

Hoe ga je om met personeel met schulden? Nibud biedt een coachingstraject. Werkgever én werknemer vertellen.

lees meer › Praktijkverhaal

Nibud-agenda 2019 op maat

De Nibud-agenda op maat geeft mensen met geldstress meer grip en daardoor meer rust.

lees meer › Praktijkverhaal

Huurders met zorgkosten

Wat is een betaalbare huur voor huurders met zorgkosten? Het Nibud maakte berekeningen.

lees meer › Praktijkverhaal

Nibud Vakantiegeld-enquête (2018)

Hoe gaan Nederlanders in 2018 om met vakantiegeld?

lees meer › Onderzoeksrapport

Buddy-schuldenapp fiKks helpt medewerkers

lees meer › Artikel