Hoe u verantwoord financieel kunt opvoeden
Wat zegt u als uw dochter om meer zakgeld vraagt? Of als u ziet dat uw tienerzoon zijn hele budget opmaakt aan uitgaan en geen geld meer overhoudt voor kleding? Het kan ook voorkomen dat uw kind juist liever niets uitgeeft. Hoe gaat u daarmee om? Het hoort allemaal bij de financiële opvoeding.
Waarom financiële opvoeding?
Financiële opvoeding is uw kinderen leren met geld om te gaan. Dat betekent dat ze:
- Met een beperkt, vast bedrag een bepaalde periode leren overbruggen.
- Wensen kunnen afstemmen op inkomsten.
- Keuzes maken tussen wat nodig is en wat ze graag zouden willen.
Financiële opvoeding is belangrijk, ook omdat uit Nibud-onderzoek naar financieel gedrag van jongeren is gebleken dat veel jongeren schulden hebben. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat kinderen die al jong zelf leren kiezen waar zij hun geld aan uitgeven, minder vaak in de financiële problemen komen.
Fouten maken mag!
Leren omgaan met geld betekent ook dat je fouten mag maken. Onverantwoorde keuzes op jonge leeftijd kunnen heel leerzaam zijn. Ze kunnen voorkomen dat iemand op latere leeftijd door een verkeerde keuze in financiële problemen raakt.
Zakgeld en kleedgeld
Met zakgeld en kleedgeld bereidt u uw kinderen voor op financiële zelfstandigheid. Kinderen krijgen een beperkt budget om een bepaalde periode te overbruggen. Ze leren dat niet alles kan en dat er gespaard moet worden voor grotere uitgaven. Richtbedragen voor verschillende leeftijden vindt u ook op deze pagina's.
Vuistregels
- Geef steeds hetzelfde bedrag op een vast tijdstip.
- Spreek vooraf af hoe lang uw kinderen met het zakgeld moeten doen, bijvoorbeeld een week, maand of kwartaal, en wijk daar niet vanaf.
- Geef duidelijk aan wat uw kinderen wel en niet van het zakgeld moet betalen.
- Hou in gedachten dat zakgeld geen loon is en ook geen middel om te straffen.
Het werkt vaak goed als u de gemaakte afspraken netjes op papier zet: print bijvoorbeeld een mooi zakgeldcontract en onderteken het samen! Zet hierin tot wanneer het contract loopt, de hoogte van het zakgeld, wanneer u het betaalt en wat het kind van het zakgeld moet betalen.
Weerbaar tegen reclame
Kinderen hebben gemiddeld steeds meer te besteden. Vanaf een jaar of zes begint dat met een paar euro, maar een 15-jarige geeft al gauw €100,- per maand uit. Bij de keuze waar ze het aan uitgeven laten zij zich gemakkelijk leiden door de reclame. Fabrikanten weten hun reclameboodschappen dan ook feilloos af te stemmen op kinderen. Zo kan een kind van drie in de supermarkt al heel goed aanwijzen welk toetje hij graag wil: die met het plaatje van zijn held erop.
Het Nibud vindt het belangrijk dat kinderen leren reclame te doorzien. Kinderen moeten op basis van wat ze zelf leuk of belangrijk vinden, kunnen beslissen waar zij hun geld aan besteden. U kunt uw kinderen helpen bij het maken van keuzes, door samen naar de reclame te kijken en erover te praten. Of door uw kinderen zelf te laten ontdekken dat de reclame niet altijd de waarheid vertelt. Op die manier leren kinderen afstand te nemen van reclame en de trucjes van reclamemakers doorzien.
Meer informatie over kinderen, reclame en media vindt u op reclamerakkers.nl.
Lenen
Lenen wordt door steeds meer jongeren normaal gevonden. Uit het Nationaal Scholierenonderzoek blijkt dat 63% van de scholieren wel eens geld leent. Het gaat dan meestal om kleine bedragen, maar soms lenen jongeren ook meer, bijvoorbeeld voor de aanschaf van een scooter of om op vakantie te kunnen. Ook hoge schulden door bijvoorbeeld de mobiele telefoon komen onder scholieren voor.
Is lenen per definitie verkeerd?
Nee, als het maar binnen het budget past. Op latere leeftijd krijgen veel mensen natuurlijk ook te maken met lenen, bijvoorbeeld in de vorm van een hypotheek. Het is dus belangrijk dat uw kinderen leren wat verantwoord lenen is. Dat betekent van tevoren nadenken hoe lang en hoeveel er afbetaald moet worden, en of dat lukt binnen het budget. U kunt uw kind daarbij helpen door samen een eenvoudige begroting te maken.
Zelf begroten
Op Nibudjong.nl kunnen jongeren leren een eigen begroting te maken en kunnen ze een voorbeeldbegroting downloaden.
Informatie en tips
- Geef zelf het goede voorbeeld! Als u regelmatig laat zien hoe u uw financiële wensen en mogelijkheden tegen elkaar afweegt, loopt u grotere kans dat uw kinderen dat later ook kunnen.
- Meer weten over financiële opvoeding? Bestel de Nibud-uitgave Financiële opvoeding? Dat doe je zo!
- Het Nibud heeft in 2007 een onderzoeksrapport gepubliceerd over financiële opvoeding: Financiële opvoeding (pdf).
- Geldsoap Alles heeft zijn prijs
Teleac en Nibud hebben een geldsoap ontwikkeld voor kinderen uit groep 7 en 8: Alles heeft zijn prijs. Er zijn drie afleveringen (online te bekijken), waarin het draait om keuzes maken.
Bekijk Alles heeft zijn prijs, of lees meer over deze soap. - Test uw eigen kwaliteiten op het gebied van financiële opvoeding: doe de Financiële Opvoedtest!
Filmpje financiële opvoeding
Financiële opvoeding: ook al doe je nog zo je best om je kinderen zo jong mogelijk goed met geld om te leren gaan, het kan gebeuren dat ze deze vaardigheden toepassen op een manier die je niet voor ogen had... Dat overkomt ook de vader in dit filmpje!
