Financiële problemen

Objectief gezien heeft een huishouden financiële problemen als het op korte (drie maanden) en langere termijn niet aan zijn verplichtingen kan voldoen. Subjectief gezien zijn er financiële problemen als een huishouden de situatie (zonder hulp) als onoplosbaar ervaart.

Ondersteuning voor professional en consument

Het Nibud heeft als missie de financiële zelfredzaamheid van de consument te vergroten. Idealiter zouden er geen mensen in de schulden raken. Helaas is de praktijk anders. Het Nibud ondersteunt het werkveld daarom met producten en adviezen die schulden voorkomen, vroegtijdig signaleren of oplossen. Het is belangrijk dat schulden vroegtijdig worden ontdekt en dat er naar oplossingen wordt gezocht.

Betalingsachterstand

Uit de Monitor Betalingsachterstanden 2011 (pdf) (Panteia, 2012) blijkt dat 27% van de Nederlandse huishoudens betalingsachterstanden hebben. 19,2% van de huishoudens heeft een lening of krediet met een gemiddeld bedrag van € 13.800,-. 5,6% heeft een afbetalingsregeling voor goederen of diensten.

Het Nibud heeft onderzoek gedaan naar de kans op financiële problemen. Om financiële problemen preventief te kunnen bestrijden, is het van belang te weten welke factoren van invloed zijn op het ontstaan van financiële problemen. Het onderzoek 'Kans op financiële problemen'(Nibud 2012) is een verkenning naar de achterliggende oorzaken hiervan.

Beleidsinformatie rond schuldhulpverlening

Voor gemeenten: ter ondersteuning bij het ontwikkelen, vaststellen, uitvoeren en bijstellen van beleid op het gebied van schuldhulpverlening.

Portal Effectieveschuldhulp.nl

Wanneer zijn schulden een probleem?

Niet elke schuld is een probleem. Het wordt problematisch als cliënten:

langdurig niet aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen;
er meerdere betalingsachterstanden zijn;
de betalingsachterstand van de huur/hypotheek/energie/zorgverzekering/ WA-verzekering/inboedelverzekering meer is dan 2 maanden;
er geen vermogen is om de schuld van te kunnen betalen;
niet weten hoe ze zonder hulp aan betalingsverplichtingen kunnen voldoen of hoe ze leningen kunnen afbetalen.

Oorzaken

Er zijn verschillende mogelijkheden om schulden te categoriseren. Een veelgebruikte indeling is de indeling van De Greef (1992).

Overlevingsschulden: er zijn te weinig inkomsten in verhouding tot de vaste lasten.
Overbestedingschulden: er zijn voldoende inkomsten maar er wordt naar verhouding te veel uitgegeven.
Aanpassingsschulden: er vindt een verandering in de levensomstandigheden plaats, vaak met als gevolg plotselinge inkomensdaling. Deze daling zorgt voor schulden.
Compensatieschulden: overbesteding, als gevolg van compensatiegedrag.

Omdat deze indeling nog steeds vrij grof is, kijkt het Nibud vaak naar de specifieke oorzaak. Daarbij worden drie categorieën onderscheiden:

Budgettaire redenen, zoals ontslag, stoppen met overwerk, met pensioen gaan, maar ook slecht financieel beheer.
Verandering in levensfase, zoals het krijgen van een kind, een echtscheiding of het overlijden van de partner.
Psychosociale problemen, zoals gebrek aan weerbaarheid en compensatiegedrag, maar ook verslavingen.

Schulden oplossen

Heeft een werknemer of cliënt schulden, dan zijn er verschillende mogelijkheden om hem te ondersteunen. Het Nibud onderscheidt verschillende doelgroepen: