Geld en gedrag

Heeft u regelmatig te maken met financiële problemen van cliënten? Dan houdt u zich vanzelfsprekend ook bezig met het gedrag van mensen rondom geldzaken.

Weten en kunnen is onvoldoende

Waarom zijn er mensen die weten dat ze recht hebben op toeslagen, maar deze niet aanvragen? En waarom stemmen mensen die werkloos worden hun uitgaven niet af op hun nieuwe inkomen? Soms is het een gebrek aan kennis, soms een gebrek aan vaardigheden.

Er zijn ook consumenten die wel weten hoe het moet, de vaardigheden hebben, maar toch niet doen. Daarom is het belangrijk om meer te weten over gedrag van consumenten en hoe gedragsverandering werkt. Het Nibud is van mening dat hier nog veel in te leren valt en dat wij de consumenten hierin beter kunnen ondersteunen.

Twee onderdelen

Bij het begeleiden en coachen van cliënten naar financiële zelfredzaamheid onderscheidt het Nibud twee processen:

De cijfermatige kant van budgetadvies
Het maken van een overzicht, is de eerste stap op weg naar inzicht. Dit is ook de basis waarop u uw cliënten een objectief budgetadvies kan geven.
De gedragskant
Alleen het geven van informatie en advies leidt er niet altijd toe dat cliënten hun bestedingsgedrag ook daadwerkelijk aanpassen. Het is belangrijk om het gedrag van uw cliënt/werknemer te herkennen om te weten of en hoe u uw cliënt kunt ondersteunen en stimuleren bij de gedragsverandering.

Mensen verschillen

Uit het onderzoek 'Kans op financiële problemen' (Nibud, 2012) blijkt dat financiële vaardigheden en kennis van belang zijn, maar dat dat iemands houding nog meer invloed heeft op financiële problemen. Een kortetermijnvisie hebben en snel aan verleidingen toegeven vergroten de kans op problemen. Spaarbehoeftig zijn verkleint de kans op financiële problemen.

Een eerste stap naar de aanpak van financiële problemen is bewustwording. Veel mensen zijn onbewust van het risico lopen op financiële problemen, zowel op de korte als op de lange termijn. Een persoon kan pas veranderen als hij weet waar het misgaat. Aan de ene kant heb je dan overzicht nodig van je inkomsten en uitgaven, maar aan de andere kant ook van je gewoonten. Waarom geeft iemand zoveel geld uit?

De sociale omgeving van mensen en zelfs de fysieke omgeving is van belang op het financiële gedrag. Er is ook veel verschil tussen mensen onderling. Niet iedereen loopt evenveel risico op betalingsproblemen. Bepaalde typen met daarbijbehorende persoonlijkheidskenmerken lopen meer risico dan anderen.

Het Nibud heeft samen met Motivaction onderzoek gedaan naar verschillende leefstijlen en de gevolgen daarvan voor financieel gedrag (2009).

Onderzoek

Jongeren, volwassenen we gaan allemaal anders met geld om. Om te weten hoe we deze groepen het beste kunnen aanspreken en welke competenties zij nog moeten ontwikkelen, onderzoeken we hoe verschillende groepen omgaan met geld.

Het Nibud heeft de volgende onderzoeken gedaan op het gebied van geld en gedrag:

Kans op financiële problemen
Geldzaken in de praktijk (2012) & Geldzaken in de praktijk 2009
Lening: lust of last?, over omgaan met geld
Hoe zoekt de consument een financieel advies?
Financiële opvoeding 2010
Nibud Studentenonderzoek 2011 - 2012
Nationaal Scholierenonderzoek 2008-2009 en 2010-2011

'Van adviseren naar motiveren'

Een praktisch boek dat hulpverleners helpt financieel gedrag van cliënten te veranderen. De uitgangspunten van motiverende gespreksvoering in relatie tot financiële hulpverlening.

Lees meer

Motiverende gespreksvoering

Een belangrijk onderdeel van gedrag is de motivatie; een cliënt moet wel bereid zijn om te werken aan zijn problemen. Dit is vaak erg lastig. Het is mogelijk om te werken aan de motivatie van de cliënt door middel van gespreksvoering.

Motiverende gespreksvoering gaat in op de houding van de hulpverlener. Welke behoefte leeft er bij de klant en hoe kunt u deze behoefte aanspreken zodat de klant gemotiveerd raakt om aan de gang te gaan? Motiverende gesprekstechnieken kunnen u hierbij ondersteunen en zijn inzetbaar tijdens de intake tot en met de nazorg.