Geld en gedrag, de theorie
Gedrag en gedragsverandering zijn onderwerpen waar budgetbegeleiders dagelijks mee te maken hebben. Budgetbegeleiding is dan meer dan alleen de 'technische' kant van leren omgaan met geld.
Weten en kunnen is onvoldoende
Waarom zijn er mensen die weten dat ze recht hebben op toeslagen, maar deze niet aanvragen? En waarom stemmen mensen die werkloos worden hun uitgaven niet af op hun nieuwe inkomen? Soms is het een gebrek aan kennis, soms een gebrek aan vaardigheden.
Er zijn ook consumenten die wel weten hoe het moet, de vaardigheden hebben, maar toch niet doen. Daarom is het belangrijk om meer te weten over gedrag van consumenten en hoe gedragsverandering werkt. Het Nibud is van mening dat hier nog veel in te leren valt en dat wij de consumenten hierin beter kunnen ondersteunen.
Gedrag
Ook de financieel hulpverlener, zoals de schuldhulpverlener, maatschappelijk werker of woningcorporatiemedewerker, moet verder gaan dan informeren en instrueren. Als hij 'bepaalt' dat de cliënt zijn gedrag moet veranderen, heeft dat vaak een averechts effect. De klant zet de hakken in het zand en de hulpverlener raakt gefrustreerd.
In de praktijk krijgen financiële hulpverleners steeds vaker te maken met een veelheid aan klanten met uiteenlopende problematieken. De hulpverlener moet ervoor zorgen dat zijn klant zijn financiële gedrag duurzaam verandert. Maar hoe doet u dat?
Gedragsverandering gaat niet zonder slag of stoot. Kennis en vaardigheden alleen zijn vaak niet voldoende om gedrag structureel te veranderen. De onderliggende overtuigingen blijven onveranderd. Het gevaar van terugval ligt altijd op de loer.
Boek Geld en gedrag
Wilt u meer weten over geld en gedrag? Lees dan het boek 'Geld en gedrag, budgetbegeleiding voor de beroepspraktijk'.
Gedragsverandering in de praktijk
Wat kunt u betekenen voor een cliënt? Hoe kunt u gedragsverandering stimuleren? Om te beginnen is het van belang om te weten of de cliënt de benodigde kennis en vaardigheden heeft. Hiervoor kunt u gebruikmaken van de Nibud-competenties.
Is gedragsverandering noodzakelijk, dan kunt u met motiverende gespreksvoering uw cliënt ondersteunen. Motiverende gesprekvoering geeft handvatten om cliënten naar een volgende fase te begeleiden. Ook kunt u door deze manier van gesprekken voeren erachter komen wat er omgaat in de cliënt.
Werkt u als budgetbegeleider? Maak dan gebruik van het stappenplan.
'De menselijke beslisser'
U kunt ook de cliënt een duwtje geven in de goede richting. De WRR-publicatie 'De menselijke beslisser, over de psychologie van keuze en gedrag' (pdf) wijst uit dat mensen zijn geholpen bij soms hele simpele ingrepen.
Probeer vaste gedragspatronen te doorbreken. Kijk samen met de cliënt wanneer hij te veel geld uitgeeft. Is dat bijvoorbeeld op vrijdagavond omdat hij dan gaat stappen uit eenzaamheid? Spreek af dat de cliënt op die avond bij iemand gaat eten.
