Een ontslagvergoeding: wat houdt dat in?
Wanneer u ontslagen wordt, kunt u recht hebben op een ontslagvergoeding (of afkoopsom of gouden handdruk). Er moet in elk geval sprake zijn van gedwongen ontslag buiten uw schuld. Wanneer uw werkgever het ontslag snel wil laten ingaan, kunt u een afkoopsom overeenkomen. Komt u er samen niet uit, dan kan de kantonrechter uitspraak doen over de hoogte van het bedrag.
Niet verwijtbaar
Een afkoopsom kan van toepassing zijn bij gedwongen ontslag om niet-verwijtbare redenen. Als de aanleiding voor het (collectieve) ontslag echter ligt in de financiële situatie van de werkgever, is de kans op een ontslagvergoeding klein. Het bedrijf doet in dat geval een ontslagaanvraag bij het UWV (uitkeringsinstituut werknemersverzekeringen). Dit duurt langer en meestal wordt dan geen afkoopsom overeengekomen.
Waarom een afkoopsom?
Een som geld bij ontslag kan bedoeld zijn om een daling in het inkomen te compenseren. Bijvoorbeeld als u nog geen nieuwe baan heeft gevonden of als de kans op een baan met hetzelfde inkomen erg klein is. Ook kunt u een vergoeding krijgen om uw pensioenopbouw veilig te stellen.
Soms is de afkoopsom onderdeel van een sociaal plan. In eerste instantie probeert uw bedrijf u te helpen aan een nieuwe baan, bijvoorbeeld door het aanbieden van scholing. Pas als dat niet lukt, kunt u in aanmerking komen voor een afkoopsom.
Hoe wordt het bedrag vastgesteld?
Als het voor de rechter komt, hanteert deze de zogeheten kantonrechterformule. Hij kijkt naar het aantal dienstjaren bij die werkgever, uw leeftijd en bruto jaarinkomen. Verder bepaalt de rechter in hoeverre het ontslag verwijtbaar is. Op basis van deze factoren wordt een bedrag vastgesteld. Mocht u na uw ontslag een WW-uitkering krijgen, houd er dan rekening mee dat een deel van de vergoeding hiermee wordt verrekend.
Uw WW-uitkering begint als de opzegtermijn bij uw werkgever is afgelopen. Bij ontslag via de kantonrechter bepaalt de kantonrechter wanneer uw arbeidsovereenkomst precies eindigt. Het UWV gaat echter uit van de datum dat uw opzegtermijn zou zijn afgelopen als uw ontslag niét via de kantonrechter was gegaan. Als u hierdoor een bepaalde periode geen inkomen heeft, kunt u de ontslagvergoeding gebruiken om deze periode te overbruggen. Als de vergoeding te laag is, krijgt u uw WW-uitkering eerder.
Voorbeeld
Marc Overga werkt 15 jaar bij zijn baas op de financiële administratie. Hij verdient maandelijks bruto €2.500. Zijn baas wil de zaak verkopen. Marc kan dan niet blijven, omdat de nieuwe baas al een financiële administratie heeft. Marc eist van zijn huidige baas daarom een ontslagvergoeding. Over de hoogte worden ze het niet eens en ze leggen het voor aan de kantonrechter. Deze stelt vast dat het ontslag niet verwijtbaar is. Volgens de kantonrechterformule heeft Marc recht op een bedrag van bruto ongeveer €45.000.
Hoe wordt het geld uitgekeerd?
Het door de rechter vastgestelde bedrag is een bruto bedrag. Het bedrag kan, volgens fiscale regels, op drie manieren worden uitgekeerd:
- Contante betaling ineens
Bij een contante betaling ineens moet u over het gehele bedrag loonbelasting betalen. Als het een flink bedrag is, kunt u in een hogere belastingschijf terecht komen. Dit is fiscaal niet de meest gunstige regeling. Maar u hebt wel direct al het geld tot uw beschikking waarmee u kunt doen wat u wilt. Het is ook mogelijk om een deel van het bedrag ineens te ontvangen en de rest anders te besteden. U kunt gebruik maken van de middelingsregeling (zie ook: Regels voor middeling op Belastingdienst.nl). - Onderbrengen bij een bank of verzekeringsmaatschappij
U kunt er ook voor kiezen om het geld vast te zetten in een lijfrentepolis of op een bankspaarrekening. De werkgever maakt het geld over naar de betreffende bank- of verzekeringsmaatschappij. U kunt zelf niet aan het geld komen, maar het wordt na verloop van tijd uitgekeerd. Lijfrentes en bankspaarrekeningen zijn er in alle soorten en maten. Daarom is het belangrijk goed te informeren naar de mogelijkheden en voorwaarden. - Oprichting van stamrecht BV
Als u een hoog bedrag ontvangt, kan het fiscaal interessant zijn om een speciale BV op te richten. De notaris heeft hierover meer informatie.
Wat te kiezen?
Als u een afkoopsom krijgt, bedenk dan wat u met dit geld wil doen. Als u zeker weet dat u het bedrag de komende jaren niet nodig hebt, kunt u kiezen voor een constructie via een verzekeringsmaatschappij, een bankspaarrekening of een stamrecht BV. Heeft u het geld echter wel op korte termijn nodig - bijvoorbeeld omdat u vrijwel geen andere inkomsten hebt - dan is direct uitkeren het verstandigst. Zoek goed uit hoe hoog in uw geval de afkoopsom volgens de kantonrechterformule zou zijn en zeg niet te snel ja tegen een aanbod van uw werkgever. Voor hulp en advies kunt u terecht bij het Juridisch Loket of bij uw rechtbijstandsverzekeraar.
In sommige gevallen kunt u kiezen tussen direct ontslag plus een afkoopsom, of nog een bepaalde tijd (bijvoorbeeld een half jaar) in dienst blijven waarin u geholpen wordt te zoeken naar een andere baan. De keuze hangt af van de kans dat u een nieuwe baan vindt (ook zonder hulp), de hoogte van de afkoopsom en uw leeftijd.
